Azizan

سپندارمذگان برای بچه‌ها: روزِ مهربونی با مامان‌ها و زمین

سپندارمذگان، که بهش اسفندگان هم می‌گن، یه روزِ قدیمیِ ایرانیه برای نشون‌دادنِ محبت به مادرها، زن‌ها و زمین. تو تقویمِ قدیم می‌افته ۵ اسفند، که سالِ ۲۰۲۷ می‌شه چهارشنبه، ۲۴ فوریه. خیلی‌ها امروز به‌جاش ۲۹ بهمن جشن می‌گیرن، که سالِ ۲۰۲۷ می‌شه پنج‌شنبه، ۱۸ فوریه. این دو تا تاریخ همون یه روزِ قدیمی‌ان که با دو تا تقویمِ مختلف شمرده شدن. اسمش از سپندارمذ اومده، که تو باورِ قدیمِ زرتشتی نگهبانِ زمینه و معنیِ اسمش یه جور عشق و وفاداریه؛ اسمِ ماهِ اسفند هم از اون اومده. هزار سال پیش هم این روز جشنی بود که به زن‌ها هدیه می‌دادن. تو این سال‌ها بعضی از ایرانی‌ها دوباره به‌عنوانِ یه روزِ عشقِ ایرانی جشنش می‌گیرن، هرچند همه‌جا رایج نیست. تو خونه، بچه می‌تونه برای مامان یا مامان‌بزرگ کارت بکشه، یه دونه بکاره، یا یه پیامِ ویدیویی بفرسته. Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی است که بنیان‌گذارش آیدا فرد است و در آن فامیل قصه‌ی مصورِ فارسی را صفحه‌به‌صفحه روی ویدیو می‌خواند؛ این صفحه راهنمای رایگانی برای والدینِ خارج از ایران است و هر چه در آن آمده از منابعی است که خودمان باز کرده و خوانده‌ایم.

Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی برای خانواده‌های مهاجر است: پدر، مادر، مادربزرگ، پدربزرگ، عمو، خاله و دایی با صدا و تصویرِ خودشان، صفحه‌به‌صفحه برای بچه به زبانِ مادری قصه می‌خوانند و هر قصه برای همیشه روی قفسه‌ی بچه می‌ماند. صدای واقعیِ خانواده، نه هوش مصنوعی.

سپندارمذگان کِیه

سپندارمذگان دو تا تاریخ داره، و هر دو هم استفاده می‌شن. این اشتباهِ تقویم نیست؛ همون یه روزِ قدیمیه که دو جور شمرده شده.

دلیلش اینه: تو تقویمِ قدیمِ زرتشتی هر ماه سی روز داشت، و هر روزِ ماه هم مثلِ هر ماه یه اسمِ خودش رو داشت. اسمِ روزِ پنجم سپندارمذ بود، اسمِ ماهِ دوازدهم، اسفند، هم همین. هر وقت اسمِ روز و ماه یکی می‌شد جشن می‌گرفتن، و این‌جوری ۵ اسفند شد سپندارمذگان. (مهرگان هم همین‌جوریه، روزِ مهر از ماهِ مهر.)

سالِ ۱۳۰۴ (۱۹۲۵) تقویمِ ایران عوض شد و شش ماهِ اولِ سال سی‌ویک روزه شد. این یعنی شش روز قبل از اسفند اضافه شد. اگه از نوروز همون‌قدر روز بشمریم که تو تقویمِ قدیم می‌شمردن، دیگه به ۵ اسفند نمی‌رسیم؛ می‌رسیم به ۲۹ بهمن. پس اونایی که اسمِ روز و ماه رو با هم نگه می‌دارن ۵ اسفند جشن می‌گیرن، و اونایی که فاصله‌ی قدیمی از نوروز رو نگه می‌دارن ۲۹ بهمن. هر کدوم که خانواده‌تون دوست داره همون. برای اسمِ ماه‌ها و این‌که اسفند کجای ساله ببینید: ماه‌ها و فصل‌ها به فارسی.

سپندارمذ کیه

اسمِ این روز از سپندارمذ اومده، که بهش اسفندارمذ هم می‌گن. تو باورِ قدیمِ زرتشتی، سپندارمذ یکی از شش تا موجودِ مقدسیه که به نگهداری از دنیا کمک می‌کنن، و هر کدوم مواظبِ یه بخشش‌ان. سهمِ سپندارمذ زمینه: خاکی که دونه‌ها رو نگه می‌داره، گیاه‌ها رو رشد می‌ده و به همه غذا می‌ده. معنیِ اسمش رو معمولاً «وفاداری و ایمانِ مقدس» می‌گن: یه محبتِ آروم و پایدار که همیشه می‌بخشه.

چون زمین زندگی می‌ده و مواظبِ هر چیزیه که روش رشد می‌کنه، کتاب‌های قدیمی سپندارمذ رو با زن‌ها و مادرها هم یکی می‌دونستن. واسه همین روزش شد روزِ اونا.

برای بچه می‌شه خیلی ساده گفت: «سپندارمذ مواظبِ زمینه، همون‌جوری که مامان و مامان‌بزرگ مواظبِ ما هستن. اسمِ ماهِ اسفند از اونه، و تو روزش از هر دوشون تشکر می‌کنیم.»

قدیم چطور جشنش می‌گرفتن، امروز چطور

حدودِ هزار سال پیش، ابوریحان بیرونی تو کتابش درباره‌ی تقویم‌ها و جشن‌های ملت‌های قدیم، آثارالباقیه، از این روز نوشته. گفته سپندارمذ مواظبِ زمینه، و این روز جشنِ مخصوصِ زن‌ها بود که مردها بهشون هدیه‌های خوب می‌دادن. نوشته که اون موقع هم تو اصفهان و ری و شهرهای دیگه‌ی اون منطقه هنوز این رسم بوده.

بعدش مدت‌ها این روز زیاد شناخته‌شده نبود. تو این سال‌ها بعضی از ایرانی‌ها دوباره به‌عنوانِ یه روزِ عشقِ ایرانی جشنش می‌گیرن، به‌خصوص برای مادرها، همسرها و مادربزرگ‌ها: یه کادو، چند تا گل، یه حرفِ قشنگ، یه روز استراحت از کارِ خونه. بعضی‌ها بهش می‌گن ولنتاینِ ایرانی، چون چند روز بعد از ۱۴ فوریه‌ست. تعطیلِ رسمی نیست و خیلی از خانواده‌ها اصلاً جشنش نمی‌گیرن، پس شاید فامیلِ خودتون هم تا حالا براش کاری نکرده باشن. اشکالی نداره. روزِ ساده و آرومیه که می‌شه از همین امسال تو خونه شروعش کرد.

سپندارمذگان تو هفته‌های آخرِ زمستونه، بعد از سده و قبل از نوروز، وقتی زمین کم‌کم داره بیدار می‌شه. واسه همین روزِ خوبیه که به زمین هم فکر کنیم.

چند تا پیشنهاد برای بچه‌ای که خارج از ایرانه

هیچ‌کدوم لازم نیست بزرگ باشه. یکی دو تاش رو انتخاب کنید.

برای کلمه‌های محبت‌آمیزِ بیشتر ببینید: اسم‌های محبت‌آمیز برای بچه، و برای اسمِ همه‌ی اعضای خانواده: کلمه‌های خانواده به فارسی. اگه چیزی کاشتید، کلمه‌های باغچه و گیاه کلمه‌هاش رو داره.

کلمه‌های فارسیِ سپندارمذگان

فارسیمعنی به انگلیسییه جمله برای بچه
مادر (مامان)mother (mum)مامان، دوستت دارم.
زمینearth, groundدونه رو تو زمین می‌کاریم.
مهربونیkindnessامروز روزِ مهربونیه.
گلflowerاین گل برای تو، مامان.
کادوpresent, giftیه کادو برات درست کردم.
سپندارمذگانthe day itselfامروز سپندارمذگانه.

بیشتر بخوانید

پرسش‌ها

سپندارمذگان چیه؟

سپندارمذگان، یا اسفندگان، یه روزِ قدیمیِ ایرانیه برای نشون‌دادنِ محبت به مادرها، زن‌ها و زمین. اسمش از سپندارمذ اومده، که تو باورِ قدیمِ زرتشتی مواظبِ زمینه. قدیم جشنی بود که به زن‌ها هدیه می‌دادن، و تو این سال‌ها بعضی از ایرانی‌ها دوباره به‌عنوانِ یه روزِ عشقِ ایرانی جشنش می‌گیرن.

سپندارمذگانِ ۲۰۲۷ کِیه؟

دو تا تاریخ استفاده می‌شه. تاریخِ قدیمی، ۵ اسفند، می‌شه چهارشنبه، ۲۴ فوریه‌ی ۲۰۲۷. خیلی‌ها الان ۲۹ بهمن جشن می‌گیرن، که می‌شه پنج‌شنبه، ۱۸ فوریه‌ی ۲۰۲۷.

چرا سپندارمذگان دو تا تاریخ داره؟

تو تقویمِ قدیم هر ماه سی روز داشت و جشن ۵ اسفند بود، روزی که اسمش با اسمِ ماه یکی بود. از ۱۳۰۴ (۱۹۲۵) شش ماهِ اولِ تقویمِ ایران سی‌ویک روزه‌ست، که شش روز اضافه می‌کنه. اگه همون فاصله‌ی قدیمی از نوروز رو بشمریم می‌رسیم به ۲۹ بهمن، و اگه اسمِ روز و ماه رو با هم نگه داریم می‌شه ۵ اسفند.

سپندارمذگان همون ولنتاینِ ایرانیه؟

بعضی‌ها این‌جوری صداش می‌کنن، چون روزِ محبته و چند روز بعد از ۱۴ فوریه‌ست. ولی معنیِ قدیمیش بزرگ‌تره: تشکر و هدیه برای مادرها و زن‌ها، و مراقبت از زمین. تعطیلِ رسمی نیست و خیلی از خانواده‌ها جشنش نمی‌گیرن.

بچه‌ها چطور سپندارمذگان رو جشن بگیرن؟

کوچیک و گرم. بچه می‌تونه برای مامان یا مامان‌بزرگ کارت بکشه، یه گل بده، یه دونه بکاره و آبش بده، یه کارِ خوب برای زمین بکنه، یا یه پیامِ ویدیوییِ کوتاه برای مامان‌بزرگ بفرسته و بگه دوستش داره.

باز کردنِ Azizan — برای بچه‌ت قصه بخوان

به‌روزرسانی: 2026-11-03 · نوشته‌ی Aida Fard

وقتی آماده شد خبرت می‌کنیم

azizan همین حالا توی مرورگرت کار می‌کند. اگر بخواهی، ایمیلت را بگذار تا وقتی نسخه‌ی کامل و نسخه‌ی اپ‌استور آماده شد خبرت کنیم. دادنِ ایمیل اختیاری است. حریم خصوصی