Azizan

عیدی و دید و بازدید برای بچه‌ها: چی هستن و از راهِ دور چطور انجامشون بدیم

عیدی هدیه‌ی نوروزیه که بزرگ‌ترهای فامیل به بچه‌ها می‌دن، معمولاً اسکناسِ نو یا سکه، که بعضی خانواده‌ها تا وقتِ دادنش لای قرآن یا یه کتابِ دیگه نگهش می‌دارن. دید و بازدید هم همون رفت‌وآمدهای نوروزه: اول کوچیک‌ترها به دیدنِ بزرگ‌ترها می‌رن و چند روز بعد بزرگ‌ترها بازدید پس می‌دن، با شیرینی و میوه و آجیل روی میز. بچه برای یه عیددیدنی فقط چهار تا جمله لازم داره: «عید شما مبارک»، «صد سال به این سال‌ها»، «دستتون درد نکنه» و «مرسی». پایین‌تر اومده عیدی و دید و بازدید چیه، یه گفت‌وگوی کوتاه که بچه می‌تونه تمرین کنه، دید و بازدید با تماسِ تصویری با حسابِ اختلافِ ساعت، و چند کلمه درباره‌ی حرف زدن از پولِ عیدی توی خونه. Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی است که بنیان‌گذارش آیدا فرد است و در آن فامیل قصه‌ی مصورِ فارسی را صفحه‌به‌صفحه روی ویدیو می‌خواند؛ این صفحه راهنمای رایگانی برای والدینِ خارج از ایران است و هر چه در آن آمده از منابعی است که خودمان باز کرده و خوانده‌ایم.

Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی برای خانواده‌های مهاجر است: پدر، مادر، مادربزرگ، پدربزرگ، عمو، خاله و دایی با صدا و تصویرِ خودشان، صفحه‌به‌صفحه برای بچه به زبانِ مادری قصه می‌خوانند و هر قصه برای همیشه روی قفسه‌ی بچه می‌ماند. صدای واقعیِ خانواده، نه هوش مصنوعی.

عیدی چیه

عیدی هدیه‌ایه که بزرگ‌ترهای فامیل نوروز به بچه‌ها می‌دن. بیشترِ وقت‌ها پوله: چند تا اسکناسِ نو و تانخورده، یا سکه، که مادربزرگ، پدربزرگ، خاله، عمو یا دایی از قبل از سالِ نو کنار گذاشته. بعضی خانواده‌ها به جاش یه هدیه‌ی کوچیک یا شیرینی می‌دن، و خیلی‌ها هر دو رو.

این‌که عیدی چطور داده می‌شه از خانواده‌ای به خانواده‌ی دیگه فرق می‌کنه. توی بعضی خونه‌ها بزرگ‌تر اسکناس‌های نو رو لای قرآن نگه می‌داره و وقتی بچه میاد قرآن رو باز می‌کنه و پول رو از لاش درمیاره؛ توی بعضی خونه‌ها لای یه کتابِ دیگه‌ی خانواده‌ست، یا خیلی ساده توی یه پاکت یا یه جیب. روی خیلی از سفره‌های هفت‌سین هم سکه هست. قدیم‌ها بعضی از بچه‌ها اسکناسِ عیدی‌شون رو صاف لای یکی از کتاب‌های خودشون نگه می‌داشتن؛ امروز کمتر کسی پول لای کتاب می‌ذاره. اگه خانواده‌ی شما یه جورِ دیگه این کار رو می‌کنه، همون رسمِ خانواده‌ی شماست که به بچه نشون می‌دید.

عیدی خیلی وقت‌ها توی دیدارهای نوروزی داده می‌شه، برای همین کنارِ دید و بازدید معنی پیدا می‌کنه. سفره و این‌که هر چیزش نشونه‌ی چیه توی راهنمای هفت‌سین اومده.

دید و بازدید: کی به دیدنِ کی می‌ره

دید و بازدید یعنی «دیدن و پس دادنِ دیدن». روزهای اولِ سالِ نو خانواده‌ها خونه به خونه می‌رن تا عید رو به هم تبریک بگن، و یه ترتیبِ آرومی هم داره:

• اول بزرگ‌ترها. کوچیک‌ترها اول به دیدنِ بزرگ‌ترینِ فامیل می‌رن، معمولاً مادربزرگ و پدربزرگ، به نشونه‌ی احترام. بزرگ‌ترها هم معمولاً روزهای اول خونه می‌مونن تا مهمون‌ها بیان.
• بازدید. بازدید یعنی دیدنی که پس داده می‌شه. چند روز بعد بزرگ‌ترها به خونه‌ی کوچیک‌ترها می‌رن و دیدنشون رو پس می‌دن، این‌جوری هر دیداری جواب داره.
• میز. صاحب‌خونه شیرینی و میوه و آجیل می‌ذاره، معمولاً با چای، و توی هر خونه به مهمون‌ها تعارف می‌شه.
• کِی. دید و بازدید توی دو هفته‌ی اولِ سال، از یکم فروردین تا سیزده‌بدر، ادامه داره و بعضی‌ها بیشتر هم طولش می‌دن. برای نوروزِ ۱۴۰۶ یعنی از یکشنبه ۱ فروردین تا جمعه ۱۳ فروردین (۲۱ مارس تا ۲ آوریل ۲۰۲۷)؛ تاریخ‌ها توی شمارشِ معکوس تا نوروز هست و روزِ آخر هم راهنمای خودش رو داره.

برای بچه، دید و بازدید شلوغ‌ترین بخشِ نوروزه: لباسِ نو، یه درِ خونه، یه تبریک، یه بغل، عیدی و یه بشقاب شیرینی، بعد خونه‌ی بعدی.

بچه توی عیددیدنی چی بگه

چهار تا جمله برای یه عیددیدنیِ کامل بسه. یه بچه‌ی کوچیک می‌تونه با «مهمونی‌بازی» با یه عروسک یا با شما دمِ در، توی چند روز یادشون بگیره.

یه گفت‌وگوی کوتاه برای تمرین:

• بچه: «سلام مامان‌بزرگ، عید شما مبارک.»
• مامان‌بزرگ: «عید تو هم مبارک، عزیزم. صد سال به این سال‌ها.»
• مامان‌بزرگ عیدی رو می‌ده. بچه: «مرسی مامان‌بزرگ، دستتون درد نکنه.»
• مامان‌بزرگ: «قابلی نداره، عزیزم.»

«دستتون» شکلِ مؤدبانه و جمعیه که با بزرگ‌ترها به کار می‌ره؛ بچه به مامان و بابا یا خواهر و برادرش می‌گه «دستت درد نکنه». تبریک‌های بیشتر و فرقِ «عیدت مبارک» با «عید شما مبارک» توی دو تا سال نو و تبریک‌هاش هست، و کلمه‌های مؤدبانه‌ی روزمره توی سلام و ادب به فارسی.

دید و بازدید از راهِ دور

خانواده‌ها از قدیم تبریکِ نوروز رو با تلفن به فامیلی که دورن می‌رسوندن. وقتی مادربزرگ و پدربزرگ توی یه کشورِ دیگه‌ان، دید و بازدید می‌تونه همون ترتیب رو روی صفحه‌ی گوشی نگه داره: اول بزرگ‌ترها، بعد تماسِ برگشت.

یه ساعتی پیدا کنید که برای هر دو طرف خوب باشه. روزِ اولِ نوروزِ ۱۴۰۶، یکشنبه ۲۱ مارس ۲۰۲۷، ساعتِ تهران این‌جوریه:

ایران ساعتش رو عوض نمی‌کنه، ولی اروپا یکشنبه ۲۸ مارس ۲۰۲۷ (۸ فروردین) عوض می‌کنه، پس از اون روز لندن و برلین یه ساعت به تهران نزدیک‌تر می‌شن. اگه مادربزرگ و پدربزرگ جای دیگه‌ای زندگی می‌کنن، ساعتشون رو همین‌جوری حساب کنید. این‌که چطور یه تماس با بچه‌ی کوچیک رو سرِ پا نگه دارید توی تماسِ تصویری با مادربزرگ اومده.

بازیِ «ترتیبِ دیدنی». قبل از عید، عکسِ فامیلی رو که قراره بهشون زنگ بزنید جلوی بچه بچینید و بذارید به ترتیبِ دیدنی مرتبشون کنه، از بزرگ‌ترین شروع کنه. هر روز به نفرِ بعدی زنگ بزنید: بچه تبریک بگه، لباسِ نوش یا سفره‌ی هفت‌سین رو نشون بده و بعد از تماس عکس رو برگردونه. اواخرِ هفته مادربزرگ و پدربزرگ زنگ می‌زنن، که همون بازدیده، و بچه می‌تونه بهشون بگه «صد سال به این سال‌ها».

عیدی از راهِ دور. بعضی مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها عیدی رو از قبل توی یه کارت با پست می‌فرستن، یا هر جا که راحت باشه با حواله‌ی بانکی، و پدر و مادر وسطِ تماس به بچه می‌دنش. جایی که فرستادنِ پول راحت نیست، پدر یا مادر می‌تونه یه اسکناس رو از طرفِ مادربزرگ یا پدربزرگ به بچه بده، در حالی که اون‌ها از پشتِ صفحه نگاه می‌کنن. یه پیامِ ضبط‌شده هم می‌تونه همراهش برسه: توی Azizan مادربزرگ یا پدربزرگ می‌تونه خودش رو در حالِ خوندنِ یه قصه‌ی مصورِ فارسی، صفحه‌به‌صفحه، روی ویدیو ضبط کنه و بچه توی تعطیلات دوباره و دوباره تماشاش کنه. برای نکته‌های این‌جور ضبط ببینید: ضبطِ قصه برای نوه.

حرف زدن درباره‌ی عیدی با بچه

عیدی خیلی وقت‌ها اولین پولیه که مالِ خودِ بچه‌ست، برای همین لحظه‌ی خوبیه که کوتاه و سبک درباره‌اش حرف بزنید.

• اول جمله‌ها. کمک کنید بچه تا وقتی عیدی‌دهنده هنوز اون‌جاست، دمِ در یا روی صفحه، بگه «دستتون درد نکنه». باز کردن و نگاه کردن می‌تونه بمونه برای بعد.
• یه جا برای نگه داشتنش. یه پاکتِ کوچیک، یه شیشه، یا یه اسکناسِ صاف لای کتابِ محبوبش، همون رسمِ قدیمی. بچه‌ای که شمردن بلده می‌تونه سکه‌هاش رو بشمره؛ شمارش تا ده این‌جا به کار میاد.
• بذارید بچه یه چیز رو خودش انتخاب کنه. نگهش داره، بذارتش برای چیزی که دلش می‌خواد، یا یه خوراکیِ کوچیک بخره. عیدیِ خودشه.
• برای بزرگ‌ترها تعریف کنه. توی تماسِ بعدی بچه می‌تونه به مادربزرگ یا پدربزرگ بگه با عیدی‌اش چی کار کرد. معمولاً بزرگ‌ترها عاشقِ شنیدنِ همین بخشن.

بچه‌ها مقایسه می‌کنن، و شاید عیدیِ یه پسرخاله از عیدیِ یه دخترعمو بیشتر به نظر بیاد. اگه پیش اومد، ساده‌ترین جواب همون جوابِ راسته: هر خانواده‌ای به روشِ خودش عیدی می‌ده.

بیشتر بخوانید

• تا نوروز چند روز مونده؟ ۱۴ روز کارِ کوچیک با بچه‌ها، با کلمه‌های فارسی
• دو تا سال نو و تبریک‌هاش، برای بچه‌ها
• تماسِ تصویری با مادربزرگ و پدربزرگ، برای بچه‌های کوچیک

پرسش‌ها

عیدی چیه؟

عیدی هدیه‌ی نوروزیه که بزرگ‌ترهای فامیل به بچه‌ها می‌دن، معمولاً اسکناسِ نو یا سکه، گاهی هم یه هدیه‌ی کوچیک یا شیرینی. خیلی وقت‌ها وقتی بچه روزهای اولِ سال به دیدنِ بزرگ‌ترها می‌ره داده می‌شه. رسمش از خانواده‌ای به خانواده‌ی دیگه فرق می‌کنه.

چرا بعضی خانواده‌ها عیدی رو لای قرآن می‌ذارن؟

این یه رسمِ قدیمیه که امروز کمتر دیده می‌شه: بعضی بزرگ‌ترها اسکناس‌های نو رو لای قرآن یا یه کتابِ عزیزِ خانواده نگه می‌دارن و موقعِ عیدی دادن از لاش درمیارن، برای برکت. خیلی از خانواده‌ها هم از پاکت استفاده می‌کنن یا اسکناس رو همین‌جوری می‌دن؛ همه‌ی این‌ها بخشی از همین رسمه.

دید و بازدید یعنی چی؟

دید و بازدید همون رفت‌وآمدهای نوروزه. اول کوچیک‌ترها به دیدنِ بزرگ‌ترها می‌رن و چند روز بعد بزرگ‌ترها بازدید پس می‌دن. صاحب‌خونه شیرینی و میوه و آجیل تعارف می‌کنه. دید و بازدید توی دو هفته‌ی اولِ سال، تا سیزده‌بدر، ادامه داره.

بچه وقتی عیدی می‌گیره چی بگه؟

«دستتون درد نکنه»، که تشکرِ گرم از یه بزرگ‌تره، یا خیلی ساده «مرسی». دمِ در هم بچه می‌گه «عید شما مبارک»، و «صد سال به این سال‌ها» رو خیلی وقت‌ها همراهِ تبریک یا در جوابش می‌گن.

مادربزرگ و پدربزرگی که دورن چطور عیدی بدن؟

بعضی‌ها با پست توی یه کارت، یا هر جا که راحت باشه با حواله‌ی بانکی می‌فرستن و پدر و مادر وسطِ تماسِ تصویری به بچه می‌دنش. جایی که فرستادنِ پول راحت نیست، پدر یا مادر می‌تونه یه اسکناس رو از طرفِ مادربزرگ یا پدربزرگ بده، در حالی که اون‌ها از پشتِ صفحه نگاه می‌کنن. خودِ تماس هم می‌تونه ترتیبِ دیدنی رو نگه داره: اول بزرگ‌ترها، بعد تماسِ برگشتِ اون‌ها.

باز کردنِ Azizan — برای بچه‌ت قصه بخوان

به‌روزرسانی: 2026-11-03 · نوشته‌ی Aida Fard

وقتی آماده شد خبرت می‌کنیم

azizan همین حالا توی مرورگرت کار می‌کند. اگر بخواهی، ایمیلت را بگذار تا وقتی نسخه‌ی کامل و نسخه‌ی اپ‌استور آماده شد خبرت کنیم. دادنِ ایمیل اختیاری است. حریم خصوصی

ایمیلت خبرم کن