Azizan

دو تا سال نو: ژانویه، نوروز، و این‌که به بچه چطور بگیم

تبریکِ سال نو به فارسی «سال نو مبارک» است. نوروز «نوروز مبارک» هم می‌گیم، و به بزرگ‌ترها مؤدبانه «عید شما مبارک». بیشترِ خانواده‌های ایرانیِ خارج از ایران دو تا سال نو دارن: اولِ ژانویه، که سالِ مدرسه و کار با اون عوض می‌شه، و نوروز، که سالِ خورشیدیِ ما رو تو لحظه‌ی اعتدالِ بهاری، حدودِ ۲۰ یا ۲۱ مارس، شروع می‌کنه. سالی که نوروزِ ۲۰۲۶ شروع شد ۱۴۰۵ است؛ پس اولِ ژانویه‌ی ۲۰۲۷ هنوز ۱۴۰۵ایم و ۱۴۰۶ با نوروزِ ۲۰۲۷ می‌آد. برای بچه ساده‌ترین حرف اینه که سال رو دو جور می‌شمریم و خانواده‌ی ما هر دوش رو نگه می‌داره. Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی است که بنیان‌گذارش آیدا فرد است و در آن فامیل قصه‌ی مصورِ فارسی را صفحه‌به‌صفحه روی ویدیو می‌خواند؛ این صفحه راهنمای رایگانی برای والدینِ خارج از ایران است و هر چه در آن آمده از منابعی است که خودمان باز کرده و خوانده‌ایم.

Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی برای خانواده‌های مهاجر است: پدر، مادر، مادربزرگ، پدربزرگ، عمو، خاله و دایی با صدا و تصویرِ خودشان، صفحه‌به‌صفحه برای بچه به زبانِ مادری قصه می‌خوانند و هر قصه برای همیشه روی قفسه‌ی بچه می‌ماند. صدای واقعیِ خانواده، نه هوش مصنوعی.

سال نو مبارک رو چطور و به کی بگیم

جمله‌ای که بیشتر دنبالش می‌گردن «سال نو مبارک» است. نوروز تو همه‌ی روزهای اولِ بهار می‌شنویمش، کنارِ «نوروز مبارک». به مادربزرگ و پدربزرگ، معلم یا کسی که تازه دیدیمش، «عید شما مبارک» می‌گیم؛ به خواهر و برادر و پسرخاله و دخترعمو، خودمونی‌ترش رو: «عیدت مبارک». اولِ ژانویه هم معمولاً یه کلمه اضافه می‌کنیم که معلوم باشه کدوم سال نو رو می‌گیم: «سال نو میلادی مبارک».

بچه لازم نیست همه‌ش رو یاد بگیره. برای شروع دو تاش بسه: «سال نو مبارک» برای همه، و «عید شما مبارک» برای مادربزرگ پشتِ تلفن.

دو تا سال نو: فرقشون چیه

اولِ ژانویه مالِ تقویمِ میلادیه، همون که برنامه‌ی مدرسه و تقویمِ دیوارِ اداره باهاش کار می‌کنه. سال رو اوایلِ زمستون، نصفه‌شب، تو یه روزِ ثابت شروع می‌کنه.

نوروز مالِ تقویمِ خورشیدیِ ماست، که اسمِ رسمی‌ش هجریِ خورشیدیه، و جورِ دیگه‌ای کار می‌کنه. سالِ ما تو یه تاریخِ ثابت شروع نمی‌شه، تو یه لحظه‌ی نجومی شروع می‌شه: اعتدالِ بهاری، وقتی روز و شب تقریباً هم‌اندازه‌ان و از اون به بعد روزها از شب‌ها بلندتر می‌شن. خانواده برای همون لحظه، یعنی تحویل سال، دورِ سفره‌ی هفت‌سین منتظر می‌مونه. چون اعتدال هر سال کمی جابه‌جا می‌شه، نوروز می‌افته ۲۰ یا ۲۱ مارس، و خیلی به‌ندرت ۱۹ مارس. روزی که اعتدال توشه می‌شه یکم فروردین، یا اگه لحظه‌ی تحویل بعد از ظهر باشه به وقتِ ایران، روزِ بعدش.

بعد از اون هم تقویم با خورشید جلو می‌ره. دوازده ماهش با فصل‌ها جورن: شش ماهِ اول ۳۱ روزه‌ان، پنج ماهِ بعد ۳۰ روزه، و اسفند ۲۹ روزه، یا تو سالِ کبیسه ۳۰ روزه. برای همینه که فروردین همیشه بهاره و دی همیشه زمستون. برای خودِ نوروز و هفت‌سین ببینید: نوروز برای بچه‌ها.

الان تو تقویمِ شمسی چه سالیه

سالی که نوروزِ ۲۰۲۶ شروع شد ۱۴۰۵ است. لحظه‌ی تحویلش جمعه ۲۹ اسفند ۱۴۰۴، ساعتِ ۱۸:۱۵ به وقتِ تهران بود، یعنی ۲۰ مارسِ ۲۰۲۶. چون بعد از ظهر بود، یکم فروردینِ ۱۴۰۵ افتاد روزِ بعد: شنبه، ۲۱ مارسِ ۲۰۲۶.

پس اولِ ژانویه‌ی ۲۰۲۷، که سالِ میلادی عوض می‌شه، سالِ ما عوض نمی‌شه: اون روز ۱۱ دیِ ۱۴۰۵ است، اوایلِ زمستون. عدد با نوروزِ ۲۰۲۷ می‌شه ۱۴۰۶. جدول‌های تقویمِ ایران لحظه‌ی تحویل رو آخرِ شبِ شنبه ۲۹ اسفندِ ۱۴۰۵ (۲۰ مارسِ ۲۰۲۷) گذاشتن، پس یکم فروردینِ ۱۴۰۶ باید یکشنبه، ۲۱ مارسِ ۲۰۲۷ باشه.

چرا عددها این‌قدر فرق دارن؟ دو تا تقویم از دو نقطه‌ی مختلف می‌شمرن. تقویمِ هجریِ خورشیدی سال‌هاش رو از هجرت، سالِ ۶۲۲ میلادی، می‌شمره. یه قاعده‌ی سرانگشتی برای بچه‌ای که کنجکاوه: از نوروز تا آخرِ دسامبر، سالِ میلادی منهای ۶۲۱؛ از اولِ ژانویه تا نوروز، منهای ۶۲۲. این تقویمِ رسمیِ ایرانه و تو افغانستان هم خیلی به کار می‌ره.

به بچه چطور بگیم دو تا تقویم داریم

بچه‌ها «دو جور انجام‌دادنِ یه کار» رو خوب می‌فهمن. خودشون دو تا زبون دارن، و خیلی وقت‌ها مادربزرگ رو هم با دو تا اسم صدا می‌کنن. دو تا سال نو هم از همین جنسه. چند تا جمله که می‌شه تو خونه گفت:

• «ما دو جور سال می‌شمریم. یکی با مدرسه‌ت، یکی با مامان‌بزرگ و بابابزرگ.»
• «سالِ میلادی تو زمستون نو می‌شه. سالِ ما وقتی بهار می‌آد.»
• «تو الان تو سالِ ۱۴۰۵ی، تو سالِ ۲۰۲۶ هم هستی.»

یه چیزی که بچه ببینه از حرف بیشتر کمک می‌کنه. یه ماه دو تا تقویم رو کنارِ هم بزنید به دیوار، یا رو یه تقویم هر دو سال نو رو با دو تا رنگ علامت بزنید. اوایلِ مارس روزها رو تا نوروز بشمرید، همون‌طور که کلاس تا تعطیلاتِ زمستونی می‌شمره. بذارید تبریکِ هر دو شب رو خودِ بچه بگه: «سال نو میلادی مبارک» نصفه‌شبِ ۳۱ دسامبر به خانواده، و «عید شما مبارک» موقعِ تحویل سال به مادربزرگ و پدربزرگ.

خیلی از خانواده‌ها هر دو رو جشن می‌گیرن چون هر دو بخشِ واقعیِ سالِ بچه‌ان. اولِ ژانویه وقتیه که دوست‌ها با هم می‌شمرن و مدرسه دوباره شروع می‌شه. نوروز وقتیه که خانواده دورِ هم جمع می‌شه، به فامیل سر می‌زنه یا زنگ می‌زنه، و پای سفره‌ی هفت‌سین می‌شینه. لازم نیست یکی رو انتخاب کرد. مادربزرگ و پدربزرگ هم می‌تونن تو هر کدوم باشن: مادربزرگ می‌تونه تو Azizan یه قصه‌ی سال نو یا یه پیامِ کوتاه رو صفحه‌به‌صفحه با صدای خودش ضبط کنه، و بچه هر جا که مادربزرگ زندگی می‌کنه، اولِ ژانویه یا نوروز ببیندش.

نوروز میراثِ مشترکه

نوروز فقط مالِ ایران نیست. یونسکو اولین بار سالِ ۲۰۰۹ نوروز رو تو فهرستِ معرفِ میراثِ فرهنگیِ ناملموسِ بشری ثبت کرد. سالِ ۲۰۱۶ این ثبت به دوازده کشور گسترش پیدا کرد و سالِ ۲۰۲۴ مغولستان هم اضافه شد. حالا سیزده کشور تو این ثبت هستن: آذربایجان، ازبکستان، افغانستان، ایران، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، ترکیه، عراق، قرقیزستان، قزاقستان، مغولستان و هند.

این یه حرفِ خوب برای مدرسه‌ی بچه‌ست. سال نوی اون رو خانواده‌های خیلی کشورها جشن می‌گیرن، با اسم‌هایی که کمی با «نوروز» فرق دارن، مثلِ Novruz و Navruz و Nauryz، و شاید یه هم‌کلاسی از کابل یا باکو یا تاشکند هم همین جشن رو داشته باشه. خودِ کلمه یعنی «روزِ نو».

بیشتر بخوانید

• نوروز برای بچه‌ها
• یلدا و کریسمس در یک خونه
• بچه چقدر باید فارسی بشنود تا یاد بگیرد؟

پرسش‌ها

سال نو مبارک به انگلیسی چی می‌شه و به فارسی چطور تبریک بگیم؟

«سال نو مبارک» یعنی Happy New Year. نوروز «نوروز مبارک» هم می‌گیم و به بزرگ‌ترها مؤدبانه «عید شما مبارک». اولِ ژانویه خیلی‌ها «سال نو میلادی مبارک» می‌گن که معلوم باشه منظور سالِ میلادیه.

نوروز ۲۰ مارسه یا ۲۱ مارس؟

بستگی به سال داره. نوروز با لحظه‌ی دقیقِ اعتدالِ بهاری شروع می‌شه که می‌افته ۲۰ یا ۲۱ مارس، و خیلی به‌ندرت ۱۹ مارس. سالِ ۲۰۲۶ تحویلِ سال عصرِ ۲۰ مارس به وقتِ ایران بود، پس یکم فروردینِ ۱۴۰۵ شد ۲۱ مارس. نوروزِ ۲۰۲۷ هم قراره ۲۱ مارس باشه.

الان تو تقویمِ شمسی چه سالیه؟

از نوروزِ ۲۰۲۶ تا نوروزِ ۲۰۲۷ سالِ ۱۴۰۵ است. اولِ ژانویه‌ی ۲۰۲۷ می‌شه ۱۱ دیِ ۱۴۰۵. سالِ ۱۴۰۶ با نوروزِ مارسِ ۲۰۲۷ شروع می‌شه.

ایرانی‌ها اولِ ژانویه رو هم جشن می‌گیرن؟

خیلی از خانواده‌های ایرانیِ خارج از ایران آره، چون سالِ نوِ مدرسه و کاره و دوست‌های بچه‌هاشون جشنش می‌گیرن. سالِ نوِ خانواده همون نوروز می‌مونه. خیلی‌ها هر دو رو نگه می‌دارن.

نوروز فقط جشنِ ایرانیه؟

نه. یونسکو نوروز رو میراثِ مشترکِ سیزده کشور ثبت کرده: آذربایجان، ازبکستان، افغانستان، ایران، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، ترکیه، عراق، قرقیزستان، قزاقستان، مغولستان و هند. اولین ثبت ۲۰۰۹ بود و ۲۰۱۶ و ۲۰۲۴ گسترش پیدا کرد.

باز کردنِ Azizan — برای بچه‌ت قصه بخوان

به‌روزرسانی: 2026-11-03 · نوشته‌ی Aida Fard

وقتی آماده شد خبرت می‌کنیم

azizan همین حالا توی مرورگرت کار می‌کند. اگر بخواهی، ایمیلت را بگذار تا وقتی نسخه‌ی کامل و نسخه‌ی اپ‌استور آماده شد خبرت کنیم. دادنِ ایمیل اختیاری است. حریم خصوصی

ایمیلت خبرم کن