Azizan

فارسی‌زبان‌ها در آمریکا: آمارِ نظرسنجیِ جامعه‌ی آمریکا (ACS) چی می‌گه

در ۲۰۲۵، حدودِ ۶۲۱٬۰۷۹ نفرِ ۵ سال به بالا در آمریکا در خانه فارسی حرف می‌زدن؛ دسته‌ای که اداره‌ی سرشماری اسمش رو گذاشته «فارسی (شاملِ فارسیِ ایران و دری)» (حاشیه‌ی خطا ±۲۷٬۱۹۳؛ نظرسنجیِ جامعه‌ی آمریکا، برآوردِ یک‌ساله‌ی ۲۰۲۵، جدولِ B16001). این عدد در ۲۰۱۰، ۳۸۱٬۴۰۸ (±۱۳٬۹۴۰) بود. از کلِ ۲۰۲۵، ۳۹۲٬۲۹۴ نفر، یعنی ۶۳٫۲ درصد (±۱٫۵ واحد)، انگلیسی رو «خیلی خوب» حرف می‌زنن و ۲۲۸٬۷۸۵ نفر، یعنی ۳۶٫۸ درصد، کمتر از خیلی خوب. سهمِ «خیلی خوب» تو همه‌ی سال‌هایی که از ۲۰۱۰ نگاه کردیم بینِ حدودِ ۶۲ و ۶۵ درصد مونده. تو داده‌های پنج‌ساله‌ی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، ۴۵٫۳ درصدِ فارسی‌زبان‌ها تو کالیفرنیا زندگی می‌کردن، و کالیفرنیا و تگزاس و ویرجینیا روی هم ۶۱٫۰ درصد رو داشتن. این نظرسنجی فقط آدم‌های ۵ سال به بالا رو می‌پرسه و هیچ جدولِ منتشرشده‌ای فارسی‌زبان‌ها رو به تفکیکِ سن نشون نمی‌ده؛ برای همین این صفحه عددی برای بچه‌ها نمی‌ده. Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی است که بنیان‌گذارش آیدا فرد است و در آن فامیل قصه‌ی مصورِ فارسی را صفحه‌به‌صفحه روی ویدیو می‌خواند؛ این صفحه تحلیلی رایگان از داده‌های عمومیِ اداره‌ی سرشماریِ آمریکاست. هر عدد از یک جدولِ مشخص آمده و درصدها حسابِ خودِ ماست که کاملش را نوشته‌ایم.

Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی برای خانواده‌های مهاجر است: پدر، مادر، مادربزرگ، پدربزرگ، عمو، خاله و دایی با صدا و تصویرِ خودشان، صفحه‌به‌صفحه برای بچه به زبانِ مادری قصه می‌خوانند و هر قصه برای همیشه روی قفسه‌ی بچه می‌ماند. صدای واقعیِ خانواده، نه هوش مصنوعی.

عددهای اصلی

نظرسنجیِ جامعه‌ی آمریکا (American Community Survey یا ACS) نظرسنجیِ همیشگیِ اداره‌ی سرشماریِ آمریکا از خانوارهاست، و جدولِ B16001 اون شمارشِ استاندارد و عمومیه از این‌که کی در خانه به چه زبونی حرف می‌زنه. درباره‌ی هر کسِ ۵ سال به بالا تو خانوار سه تا سؤال می‌پرسه: این آدم در خانه به زبونی غیر از انگلیسی حرف می‌زنه؟ اون زبون چیه؟ و انگلیسی رو چقدر خوب حرف می‌زنه؟ برای فارسی، آخرین انتشار این عددها رو می‌ده.

دو عددِ دیگه‌ای که این‌ور و اون‌ور دیده می‌شه هم از همین جدول اومده. صفحه‌ی ما درباره‌ی این‌که چرا خانواده‌های مهاجر زبانِ مادری رو از دست می‌دن عددِ ۵۷۰٬۰۱۳ رو آورده، که برآوردِ یک‌ساله‌ی ۲۰۲۴ است، و صفحه‌ی بازارِ خانواده‌های زبانِ میراثی عددِ ۴۵۷٬۱۰۲ رو، که اداره‌ی سرشماری برای ۲۰۱۹ تو گزارشِ کاربردِ زبان منتشر کرد. هر دو برای سالِ خودشون درستن. برآوردِ ۲۰۲۵ از ۲۰۲۴، ۵۱٬۰۶۶ نفر بیشتره، با حاشیه‌ی خطای ±۳۵٬۰۰۳ روی این فاصله؛ پس افزایش در سطحِ ۹۰ درصدیِ اداره‌ی سرشماری معناداره، ولی اندازه‌ش دقیق معلوم نیست. جدول نمی‌گه این افزایش از فارسی‌زبان‌های ایران اومده یا دری‌زبان‌ها.

روند از ۲۰۱۰

برآوردهای یک‌ساله هر سال از نمونه‌ی جدایی می‌آن، پس می‌شه مستقیم مقایسه‌شون کرد. اسمِ این دسته تا ۲۰۱۵ «فارسی» بود و از ۲۰۱۶، که اداره‌ی سرشماری فهرستِ زبان‌هاش رو بازبینی کرد، شد «فارسی (شاملِ فارسیِ ایران و دری)». سرِ این تغییر عدد پرش نکرد: ۲۰۱۶ فقط ۸٬۹۳۸ نفر از ۲۰۱۵ بیشتر بود، خیلی کمتر از حاشیه‌ی خطای ±۲۴٬۰۰۹.

از ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ برآورد ۲۳۹٬۶۷۱ نفر (±۳۰٬۵۵۸) بالا رفت، یعنی ۶۲٫۸ درصد. برای ۲۰۲۰ برآوردِ یک‌ساله‌ی استاندارد وجود نداره: چون همه‌گیریِ کرونا جمع‌آوریِ داده رو به هم زد، اداره‌ی سرشماری برای اون سال فقط برآوردهای آزمایشی منتشر کرد و شناسه‌ی جدولِ استانداردش وجود نداره. سریِ پنج‌ساله، که نمونه‌های پنج سال رو روی هم می‌ذاره و پایدارتره، همین رو می‌گه: ۳۵۸٬۱۵۶ در ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰، ۴۰۷٬۱۵۰ در ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵، ۴۴۲٬۲۶۴ در ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ و ۵۱۷٬۴۵۱ در ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴. چیزی که تکون نخورده نسبتِ انگلیسی‌دونستنه: تو همه‌ی انتشارهای این صفحه، بینِ حدودِ ۶۲ و ۶۵ درصدِ فارسی‌زبان‌ها انگلیسی رو خیلی خوب حرف می‌زنن.

فارسی در مقایسه با عربی و ارمنی

عربی و ارمنی مقایسه‌ی خوبی‌ان: هر دو زبونِ جامعه‌هایی از همون منطقه‌ی کلی‌ان، و خیلی از گوینده‌هاشون هم تو چند دهه به آمریکا اومدن. تو همون جدولِ ۲۰۲۵:

داده‌های پنج‌ساله‌ی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، با حاشیه‌ی خطای کمتر، همین ترتیب رو نشون می‌دن: عربی ۶۵٫۹ درصد، فارسی ۶۲٫۴ درصد، ارمنی ۶۰٫۱ درصد. فارسی وسطِ این دو تاست، و فاصله‌ها چند واحدِ درصده، نه یه الگوی دیگه.

فارسی‌زبان‌ها کجا زندگی می‌کنن

برای ایالت‌ها داده‌های پنج‌ساله منبعِ بهتریه: برآوردِ یک‌ساله برای ایالت‌ها هست، ولی حاشیه‌ی خطاش خیلی بیشتره. در ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، ده ایالتی که بیشترین فارسی‌زبانِ خانه رو داشتن این‌ها بودن:

این ده ایالت ۴۲۰٬۵۹۶ نفر رو دارن، یعنی ۸۱٫۳ درصد از کلِ پنج‌ساله‌ی کشور که ۵۱۷٬۴۵۱ نفره، و فقط کالیفرنیا ۴۵٫۳ درصد. کالیفرنیا و تگزاس و ویرجینیا روی هم ۶۱٫۰ درصد. ویرجینیا و مریلند، که هر دو دورِ واشینگتن دی‌سی‌ان، روی هم از نیویورک فارسی‌زبانِ خانه‌ی بیشتری دارن. سهمِ انگلیسیِ «خیلی خوب» تو بیشترِ ایالت‌ها چند واحد با عددِ کشوری فاصله داره؛ عددهای بالاترِ فلوریدا و ماساچوست حاشیه‌ی خطای اون‌قدر بزرگی دارن که نمی‌شه زیاد روشون حساب کرد.

«انگلیسی رو خیلی خوب حرف می‌زنه» برای رسوندنِ فارسی به بچه‌ها یعنی چی

سؤالِ زبان درباره‌ی انگلیسیه، نه فارسی. جواب‌ها «خیلی خوب»، «خوب»، «نه‌چندان خوب» یا «اصلاً» هستن، و اداره‌ی سرشماری «خیلی خوب» رو جدا از بقیه گزارش می‌کنه و معمولاً گروهِ دوم رو سنجه‌ای برای آدم‌هایی می‌گیره که شاید با انگلیسی کمی کمک لازم داشته باشن. هیچ جای این نظرسنجی نمی‌سنجه کسی فارسی رو چقدر خوب حرف می‌زنه.

با این حساب، اون ۶۳ درصد دو تا معنی با هم داره. یکی این‌که نشون می‌ده جامعه چقدر جاافتاده‌ست: بیشترِ کسانی که در خانه فارسی حرف می‌زنن با انگلیسی هم راحتن. دومی این‌که به وضعیتی اشاره می‌کنه که پژوهش‌های تغییرِ زبان اغلب نقطه‌ی شروعِ این تغییر می‌دونن: وقتی بزرگ‌ترهای یه خونه راحت به زبانِ اکثریت حرف بزنن، حرف زدن کم‌کم به اون سمت می‌ره، و بچه‌ها، که کلِ روز تو مدرسه انگلیسی می‌شنون، دنبالش می‌رن. این نظرسنجی آدم‌ها رو می‌شمره، نه خونه‌ها رو، پس نمی‌تونه بگه چند تا خونه این‌طوری‌ان. این همون الگوییه که تو صفحه‌ی چرا خانواده‌های مهاجر در یک نسل زبانِ مادری رو از دست می‌دن آوردیم. ثابت موندنِ عدد بینِ ۶۲ و ۶۵ درصد از ۲۰۱۰ نشون نمی‌ده این اتفاق داره می‌افته؛ فقط نشون می‌ده شرایطش زیاد پیش می‌آد.

اون ۳۶٫۸ درصدِ دیگه، حدودِ ۲۲۹ هزار نفر، گفتن انگلیسی رو کمتر از «خیلی خوب» حرف می‌زنن. برای خیلی‌هاشون احتمالاً فارسی زبانِ راحت‌تره، هرچند نظرسنجی این رو نمی‌سنجه. جدول نمی‌گه این آدم‌ها کی‌ان. سن‌شون، و این‌که چند نفرشون پدربزرگ و مادربزرگ‌هایی‌ان که با نوه‌ها یا نزدیکِ اون‌ها زندگی می‌کنن، به داده‌های خُردی نیاز داره که پایین‌تر گفتیم. برای خانواده سؤالِ عملی همونیه که داده‌های کانادا هم پیش می‌کشن: وقتی خونه می‌تونه راحت با انگلیسی بچرخه، چطور صدای فارسی رو تو هفته‌ی معمولیِ بچه نگه داریم. Azizan یکی از جواب‌های این سؤاله: فامیل، خیلی وقت‌ها پدربزرگ و مادربزرگی تو یه کشورِ دیگه، خودشون رو روی ویدیو ضبط می‌کنن که قصه‌ی مصورِ فارسی رو صفحه‌به‌صفحه می‌خونن، و بچه می‌تونه دوباره ببینه و بشنوه. برای عددهای مشابهِ کانادا، خوانشِ ما از سرشماریِ ۲۰۲۱ کانادا رو ببینید.

چیزهایی که این نظرسنجی نمی‌تونه بگه

همه‌ی عددهای این صفحه رو می‌شه چک کرد، و هر کدوم حدودی دارن که باید روشن گفت.

• فقط آدم‌های ۵ سال به بالا شمرده می‌شن. سؤال‌های زبان درباره‌ی بچه‌های کوچیک‌تر پرسیده نمی‌شه، پس بچه‌های نوپایی که در خانه فارسی می‌شنون تو هیچ‌کدوم از این عددها نیستن.
• عددِ منتشرشده‌ای برای بچه‌ها نیست. هیچ جدولِ خلاصه‌ی ACS فارسی رو با سن ترکیب نمی‌کنه. شمردنِ بچه‌های ۵ تا ۱۷ ساله‌ای که در خانه فارسی حرف می‌زنن به نمونه‌ی داده‌های خُرد (PUMS) نیاز داره، مثلاً با ابزارِ داده‌های خُردِ اداره‌ی سرشماری تو data.census.gov. ما این جدول‌بندی رو انجام ندادیم، پس این صفحه هیچ عددی برای بچه‌ها منتشر نمی‌کنه.
• خوداظهاریه. معمولاً یه نفر از خانوار به جای همه، بچه‌ها هم، جواب می‌ده و خودش تصمیم می‌گیره که در خانه زبونی غیر از انگلیسی حرف زده می‌شه یا نه، و هر کس انگلیسی رو چقدر خوب حرف می‌زنه.
• برای هر نفر یه زبون. نظرسنجی برای هر نفر فقط یه زبانِ غیرانگلیسی ثبت می‌کنه. کسی که در خانه فارسی و یه زبانِ دیگه حرف می‌زنه شاید زیرِ اون زبانِ دیگه شمرده بشه.
• بچه‌هایی که در خانه فقط انگلیسی حرف می‌زنن ناپدید می‌شن. بچه‌ی پدر و مادرِ فارسی‌زبانی که گزارش شده فقط انگلیسی حرف می‌زنه زیرِ «فقط انگلیسی» شمرده می‌شه. جدول نمی‌تونه از دست رفتنِ زبان رو مستقیم نشون بده، فقط نشون می‌ده کی هنوز در خانه فارسی حرف می‌زنه.
• فارسی این‌جا دری رو هم در بر می‌گیره. این دسته فارسی‌زبان‌های ایران و دری‌زبان‌های افغانستان رو با هم می‌شمره، پس هیچ‌کدوم از این عددها فقط ایرانی‌ها نیست. شمارش‌های بر پایه‌ی تبار برای ایرانی‌آمریکایی‌ها سنجه‌ی دیگه‌ای‌ان و تو صفحه‌ی بازار اومدن.
• این‌ها برآوردِ نمونه‌ای‌ان. هر عدد حاشیه‌ی خطایی در سطحِ ۹۰ درصد داره. عددهای یک‌ساله برای ایالت‌های کوچیک‌تر به‌خصوص نامطمئنن.
• یک‌به‌یک با کانادا قابلِ مقایسه نیست. سرشماریِ کانادا درباره‌ی همه، حتی نوزادها، می‌پرسه و هم زبانِ مادری رو ثبت می‌کنه هم زبانِ خونه رو؛ صفحه‌ی کانادای ما بچه‌های ۰ تا ۱۴ ساله رو خونده. ACS فقط آدم‌های ۵ سال به بالا رو می‌شمره، و فقط بر پایه‌ی زبانِ خونه. این دو صفحه دو چیزِ متفاوت رو توصیف می‌کنن.

روش: چطور همه‌ی عددها رو دوباره به دست بیاریم

همه‌ی شمارش‌ها از جدولِ B16001 نظرسنجیِ جامعه‌ی آمریکاست، که ۳۱ اکتبرِ ۲۰۲۶ گرفتیم. اون روز آدرسِ معمولِ api.census.gov درخواست‌های بدونِ کلید رو به یه صفحه‌ی «کلید نداری» می‌فرستاد، برای همین از API جدولِ data.census.gov استفاده کردیم که مالِ خودِ اداره‌ی سرشماریه، کلید نمی‌خواد و همون برآوردها و حاشیه‌های خطا رو برمی‌گردونه. تو نتیجه‌های کشوری دنبالِ B16001_042E (فارسی، برآورد)، B16001_042M (حاشیه‌ی خطاش)، _043 («خیلی خوب») و _044 (کمتر از «خیلی خوب») بگردید. تو انتشارهای تا ۲۰۱۵ ردیف‌های فارسی _048 تا _050 هستن.

• کشوری، آخرین انتشار (یک‌ساله‌ی ۲۰۲۵): https://data.census.gov/api/access/data/table?id=ACSDT1Y2025.B16001&g=010XX00US
• کشوری، انتشارهای یک‌ساله‌ی قبلی: همین نشانی، با ACSDT1Y2024، ACSDT1Y2019، ACSDT1Y2016، ACSDT1Y2015 یا ACSDT1Y2010 به جای ACSDT1Y2025
• کشوری، پنج‌ساله (۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴): https://data.census.gov/api/access/data/table?id=ACSDT5Y2024.B16001&g=010XX00US
• ایالت‌ها، پنج‌ساله (۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴): https://data.census.gov/api/access/data/table?id=ACSDT5Y2024.B16001&g=010XX00US$0400000
• برچسبِ ردیف‌ها، برای این‌که مطمئن بشید کدوم ردیف‌ها فارسی‌ان: https://api.census.gov/data/2025/acs/acs1/groups/B16001.json (ردیف‌های B16001_042 تا _044؛ برای ۲۰۱۵ و قبلش https://api.census.gov/data/2015/acs/acs1/groups/B16001.json، ردیف‌های _048 تا _050)
• همین جدول برای خوندن تو مرورگر: https://data.census.gov/table/ACSDT1Y2025.B16001

درصدها تقسیمِ خودمون روی عددهای منتشرشده‌ست. حاشیه‌ی خطای درصدها با فرمولِ تقریبیِ استانداردِ اداره‌ی سرشماری برای نسبت‌های مشتق حساب شده، و حاشیه‌ی خطای فاصله‌ی دو سال جذرِ مجموعِ مجذورِ دو حاشیه‌ست. هیچ چیزِ این صفحه مدل‌سازی یا پیش‌بینی نشده. روزنامه‌نگارها و تحلیل‌گرهایی که می‌خوان این عددها رو نقل کنن، راهِ تماس با ما رو تو صفحه‌ی رسانه‌ها پیدا می‌کنن.

بیشتر بخوانید

• بچه‌های فارسی‌زبانِ کانادا هنوز در خانه فارسی حرف می‌زنند؟ سرشماریِ ۲۰۲۱
• بازارِ خانواده‌های زبانِ میراثی
• چرا خانواده‌های مهاجر در یک نسل زبانِ مادری را از دست می‌دهند: داده‌ها

پرسش‌ها

چند نفر در آمریکا در خانه فارسی حرف می‌زنن؟

حدودِ ۶۲۱٬۰۷۹ نفرِ ۵ سال به بالا، با حاشیه‌ی خطای ±۲۷٬۱۹۳، طبقِ برآوردهای یک‌ساله‌ی ۲۰۲۵ نظرسنجیِ جامعه‌ی آمریکا (جدولِ B16001). اسمِ این دسته پیشِ اداره‌ی سرشماری «فارسی (شاملِ فارسیِ ایران و دری)» است، پس دری‌زبان‌های افغانستان رو هم کنارِ فارسی‌زبان‌های ایران در بر می‌گیره. برآوردِ پنج‌ساله‌ی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، ۵۱۷٬۴۵۱ نفره (±۸٬۴۶۹).

چند درصدِ فارسی‌زبان‌های آمریکا انگلیسی رو خیلی خوب حرف می‌زنن؟

در ۲۰۲۵، ۶۳٫۲ درصد (±۱٫۵ واحد): ۳۹۲٬۲۹۴ نفر از ۶۲۱٬۰۷۹ نفر. ۳۶٫۸ درصدِ دیگه، یعنی ۲۲۸٬۷۸۵ نفر، انگلیسی رو کمتر از خیلی خوب حرف می‌زنن. این سهم تو همه‌ی انتشارهای یک‌ساله از ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ بینِ حدودِ ۶۲ و ۶۵ درصد مونده. برای مقایسه، سهمِ ۲۰۲۵ برای عربی ۶۸٫۲ درصد و برای ارمنی ۵۹٫۴ درصده.

چند تا بچه‌ی فارسی‌زبان در آمریکا هست؟

هیچ جدولِ منتشرشده‌ی اداره‌ی سرشماری جوابِ این رو نمی‌ده. ACS زبانِ خونه رو فقط از ۵ سالگی می‌شمره، و جدول‌های خلاصه‌ش فارسی‌زبان‌ها رو به تفکیکِ سن نشون نمی‌دن. شمارشِ بچه‌های ۵ تا ۱۷ ساله به داده‌های خُردِ ACS (PUMS) نیاز داره. ما چنین عددی منتشر نکردیم، و عددهایی که جاهای دیگه گفته می‌شه باید بگن چطور به دست اومدن.

کدوم ایالت‌های آمریکا بیشترین فارسی‌زبان رو دارن؟

کالیفرنیا، با فاصله‌ی زیاد. تو داده‌های پنج‌ساله‌ی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، ۲۳۴٬۱۸۷ نفر از ۵۱۷٬۴۵۱ نفری که در خانه فارسی حرف می‌زدن، یعنی ۴۵٫۳ درصد، تو کالیفرنیا بودن. بعدش تگزاس (۴۳٬۷۷۴)، ویرجینیا (۳۷٬۵۹۰)، نیویورک (۲۹٬۸۰۲) و مریلند (۱۷٬۴۱۹). کالیفرنیا و تگزاس و ویرجینیا روی هم ۶۱٫۰ درصد رو داشتن.

تعدادِ فارسی‌زبان‌های آمریکا بیشتر شده؟

بله. برآوردِ یک‌ساله از ۳۸۱٬۴۰۸ (±۱۳٬۹۴۰) در ۲۰۱۰ به ۶۲۱٬۰۷۹ (±۲۷٬۱۹۳) در ۲۰۲۵ رسید، یعنی ۶۲٫۸ درصد بیشتر. اسمِ این دسته در ۲۰۱۶ از «فارسی» به «فارسی (شاملِ فارسیِ ایران و دری)» عوض شد، ولی سرِ این تغییر عدد پرش نکرد. نظرسنجی نمی‌تونه بگه چقدر از این رشد از فارسی‌زبان‌های ایران اومده و چقدر از دری‌زبان‌ها.

باز کردنِ Azizan — برای بچه‌ت قصه بخوان

به‌روزرسانی: 2026-11-03 · نوشته‌ی Aida Fard

وقتی آماده شد خبرت می‌کنیم

azizan همین حالا توی مرورگرت کار می‌کند. اگر بخواهی، ایمیلت را بگذار تا وقتی نسخه‌ی کامل و نسخه‌ی اپ‌استور آماده شد خبرت کنیم. دادنِ ایمیل اختیاری است. حریم خصوصی

ایمیلت خبرم کن