Azizan

معلم گفته تو خونه انگلیسی حرف بزنید: پژوهش‌ها چی می‌گن و چی جواب بدیم

لازم نیست زبانِ خونه رو انگلیسی کنید. نهادهای تخصصیِ گفتاردرمان‌ها و پزشک‌های کودکان، و یه مؤسسه‌ی خیریه‌ی بریتانیایی که به مدرسه‌ها درباره‌ی بچه‌هایی که انگلیسی یاد می‌گیرن مشاوره می‌ده، هم‌نظرن که زبانِ خونه انگلیسیِ بچه رو عقب نمی‌اندازه، زبانِ اولِ قوی به زبانِ دوم کمک می‌کنه، و کنار گذاشتنِ فارسی هزینه‌ی واقعی داره. این توصیه معمولاً از سرِ دلسوزیه. معلم بچه‌ای رو می‌بینه که تازه با انگلیسی آشنا شده و فکر می‌کنه انگلیسیِ بیشتر توی خونه یعنی پیشرفتِ سریع‌تر. پژوهش‌ها جهتِ دیگه‌ای رو نشون می‌دن، به‌خصوص وقتی بهترین زبانِ پدر و مادر فارسیه. جوابِ به‌دردبخور مؤدبانه و کنجکاوه: از معلم تشکر کنید، توضیح بدید چرا فارسی حرف می‌زنید، و بپرسید دقیقاً چی دیده. اگه نگرانیِ واقعی درباره‌ی زبانِ بچه هست، ارزیابی به هر دو زبان بخواید. این صفحه اطلاعاتِ عمومیه، نه تشخیص. Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی است که بنیان‌گذارش آیدا فرد است و در آن فامیل قصه‌ی مصورِ فارسی را صفحه‌به‌صفحه روی ویدیو می‌خواند؛ این صفحه راهنمای رایگانی برای والدینِ خارج از ایران است و هر چه در آن آمده از منابعی است که خودمان باز کرده و خوانده‌ایم.

Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی برای خانواده‌های مهاجر است: پدر، مادر، مادربزرگ، پدربزرگ، عمو، خاله و دایی با صدا و تصویرِ خودشان، صفحه‌به‌صفحه برای بچه به زبانِ مادری قصه می‌خوانند و هر قصه برای همیشه روی قفسه‌ی بچه می‌ماند. صدای واقعیِ خانواده، نه هوش مصنوعی.

چرا هنوز این توصیه رو به والدین می‌کنن

اگه معلم بهتون گفته توی خونه انگلیسی حرف بزنید، تنها پدر و مادری نیستید که این رو شنیده. زبان‌شناس‌ها آنتونلا سوراچه و باب لَد، در راهنمایی که سالِ ۲۰۰۴ برای انجمنِ زبان‌شناسیِ آمریکا نوشتن، یادآوری می‌کنن که پنجاه سال قبل از اون، مربی‌ها توی سرتاسرِ آمریکای شمالی به خانواده‌های مهاجر می‌گفتن برای درسِ بچه‌ها بهتره توی خونه انگلیسی حرف بزنن، و بعضی پژوهشگرها فکر می‌کردن شنیدنِ دو زبان از بچگی به ضررِ بچه‌ست. به نوشته‌ی اون‌ها، پژوهش‌های تازه‌تر نشون داده این‌طور نیست. توصیه از شواهدش بیشتر عمر کرده.

دلیل‌های قابلِ فهمی هم داره که هنوز هست. فرد جِنِسی، روان‌شناس در دانشگاه مک‌گیل، یکی‌ش رو «افسانه‌ی زمانِ تمرین» می‌نامه: این باور که هر چی بچه ساعتِ بیشتری با یه زبان بگذرونه، توش بهتر می‌شه، پس هر ساعتِ فارسی یه ساعت از انگلیسی کم می‌کنه. پژوهشگرهای دانشگاهِ ایلینوی در شیکاگو یه دلیلِ دیگه هم اضافه می‌کنن: خیلی از معلم‌ها، و حتی بعضی از متخصص‌های سلامت، بیشتر با بچه‌هایی آموزش دیدن که فقط انگلیسی حرف می‌زنن، برای همین بچه‌ای که توی انگلیسی ساکت‌تر یا کندتره ممکنه مشکل‌دار به نظر بیاد، نه بچه‌ای که داره دو زبان یاد می‌گیره. جِنِسی می‌گه این باور فقط مالِ جامعه نیست؛ خیلی از والدینِ مهاجر هم خودشون همین فکر رو دارن.

این توصیه معمولاً مهربونانه‌ست. معلم بچه‌ای رو می‌بینه که دستورهای کلاس رو سخت دنبال می‌کنه و می‌خواد کمک کنه. این‌که چقدر پیش میاد رو سخت می‌شه دقیق گفت. توی یه مطالعه‌ی کوچیکِ مصاحبه‌ای روی ۲۴ والدِ دوزبانه‌ی اسپانیایی‌زبان، حدودِ نصف‌شون اصلاً هیچ توصیه‌ای درباره‌ی زبان نشنیده بودن. اون‌هایی که شنیده بودن، از گفتاردرمان، معلم، دکتر، فامیل و دوست شنیده بودن. یه عددِ «از هر سه والد یکی» هم از یه نظرسنجیِ بزرگ‌تر دیدیم که نقل می‌شه، ولی نتونستیم توی یه مطالعه‌ی منتشرشده پیداش کنیم، برای همین نیاوردیمش.

پژوهش‌ها و نهادهای تخصصی چی می‌گن

نهادهایی که برای آدم‌هایی که با بچه‌تون کار می‌کنن قاعده می‌ذارن، درباره‌ی سه نکته روشن حرف می‌زنن.

۱. زبانِ خونه انگلیسی رو عقب نمی‌اندازه. انجمنِ گفتار، زبان و شنواییِ آمریکا (ASHA) می‌گه چندزبانه بودن «اختلالِ ارتباطی نیست» و از متخصص‌ها می‌خواد کنارِ خانواده‌هایی باشن که شاید بهشون گفته شده از یه زبان دوری کنن. یه گزارشِ پژوهشیِ انجمنِ پژوهش در رشدِ کودک (SRCD)، که آکادمیِ پزشکانِ کودکِ آمریکا (AAP) تأییدش کرده، از این هم جلوتر می‌ره: به والدینی که انگلیسی‌شون روان نیست «نباید گفت» به‌جای زبانِ مادری‌شون با بچه انگلیسی حرف بزنن. مرورِ جِنِسی روی پژوهش‌های بچه‌هایی که توی خونه زبانِ اقلیت حرف می‌زنن و به مدرسه‌ی زبانِ اکثریت می‌رن، به این نتیجه می‌رسه که اگه زبانِ خونه رو ادامه بدن «در وضعیتِ بدتری نیستن». سؤالِ تأخیرِ گفتار راهنمای خودش رو داره: آیا فارسیِ خونه انگلیسیِ بچه رو عقب می‌اندازه؟

۲. زبانِ اولِ قوی به زبانِ دوم کمک می‌کنه. انجمنِ پزشکانِ کودکِ کانادا، توی راهنماش برای دکترهایی که از بچه‌های تازه‌وارد مراقبت می‌کنن، می‌گه بچه‌هایی که پایه‌ی زبانِ اولِ قوی دارن زبانِ دوم رو راحت‌تر یاد می‌گیرن، و به دکترها می‌گه والدین رو تشویق کنن با بچه به زبانِ اول‌شون حرف بزنن. پشتِ این حرف ایده‌ایه که پژوهشگرِ آموزش، جیم کامینز، سالِ ۱۹۷۹ مطرح کرد و معمولاً بهش «فرضیه‌ی وابستگیِ متقابل» می‌گن: دو زبان از بیرون فرق دارن، ولی زیرشون یه پایه‌ی مشترک از مهارت‌ها هست، به‌خصوص مهارت‌هایی که برای خوندن و یاد گرفتن به کار می‌رن، پس چیزی که بچه توی یکی می‌سازه می‌تونه به اون یکی منتقل بشه. بنیادِ بل، یه مؤسسه‌ی خیریه‌ی بریتانیایی که به مدرسه‌ها درباره‌ی دانش‌آموزهایی که انگلیسی رو به‌عنوانِ زبانِ اضافه یاد می‌گیرن مشاوره می‌ده، به مدرسه‌ها می‌گه دیده شده که نگه‌داشتنِ زبانِ اول یادگیریِ زبانِ دوم رو سریع‌تر می‌کنه، و ازشون می‌خواد این رو به والدین یادآوری کنن. جِنِسی هم توضیح می‌ده بچه‌ها از زبانِ خونه مثلِ سکوی پرش برای خوندنِ انگلیسی استفاده می‌کنن.

۳. کنار گذاشتنِ زبانِ خونه هزینه داره. زبان‌شناس لیلی وونگ فیلمور، توی یه نظرسنجیِ سراسری از خانواده‌های مهاجر در آمریکا، دید از دست رفتنِ زبانِ اول «می‌تونه برای بچه‌ها، خانواده‌هاشون و جامعه خیلی گرون تموم بشه». گزارشِ SRCD بخشی از دلیلش رو توضیح می‌ده: پدر یا مادری که به زبانی حرف می‌زنه که توش روان نیست، ورودیِ کم‌مایه‌تری به بچه می‌ده تا به زبانِ خودش. یه مطالعه روی بیش از ۶۰۰ نوجوون از خانواده‌های مهاجر، کارِ ویوین سنگ و اندرو فولیگنی، دید نوجوون‌هایی که با پدر و مادرشون زبانِ مشترک داشتن، می‌گفتن بیشتر احساسِ نزدیکی می‌کنن و بیشتر باهاشون حرف می‌زنن. اولیویا داب، پژوهشگرِ علومِ ارتباطی در دانشگاهِ وسترن، توی نشریه‌ی آکادمیِ شنوایی‌شناسیِ کانادا رک می‌گه که توصیه به فقط انگلیسی توی خونه «نه‌تنها بی‌اثره، بلکه خطرِ آسیبِ جدی هم داره». برای مادربزرگی که فقط فارسی بلده، انگلیسی شدنِ خونه می‌تونه یعنی نوه‌ای که نمی‌تونه باهاش حرف بزنه.

جایی که شواهد ساده نیست

هیچ‌کدومِ این‌ها به این معنی نیست که بچه‌ی دوزبانه دقیقاً با سرعتِ هم‌کلاسیِ یه‌زبانه انگلیسی پیش می‌ره. سه نکته‌ی صادقانه:

پس خلاصه‌ی صادقانه این نیست که زبانِ خونه انگلیسی رو بی‌زحمت می‌کنه. اینه که انگلیسی کردنِ یه خونه‌ی فارسی‌زبان انگلیسیِ سریع‌تر نمی‌خره، و به قیمتِ فارسی تموم می‌شه.

به معلم چی بگیم

معلم‌ها همون چیزی رو می‌خوان که شما می‌خواید، و بیشترشون با پدر و مادری که آروم و کنجکاوه خوب کنار میان. برید که بفهمید چی دیدن، نه که بحث رو ببرید. یه جوابِ کوتاه که می‌تونید کپی کنید، تغییرش بدید یا ایمیل کنید. متنِ انگلیسی برای خودِ معلم:

Thank you for telling me, and for looking out for [child's name]. We speak Persian at home because it is the language we speak best and the one [child's name] shares with the grandparents. From what I have read, professional bodies such as the American Speech-Language-Hearing Association say a home language does not hold back English, and that skills built in one language help the other. We want [child's name] to do well in English too. Could you tell me what you have noticed in class, so we can work on it together? If you are worried about [his/her/their] language, could the school arrange a speech and language assessment that looks at both Persian and English?

و معنیِ فارسی‌ش:

ممنون که بهم گفتید و حواس‌تون به [اسمِ بچه] هست. ما توی خونه فارسی حرف می‌زنیم، چون زبانیه که بهتر از همه بلدیم و زبانیه که [اسمِ بچه] با پدربزرگ و مادربزرگش داره. تا جایی که خوندم، نهادهای تخصصی مثلِ انجمنِ گفتار، زبان و شنواییِ آمریکا می‌گن زبانِ خونه انگلیسی رو عقب نمی‌اندازه و مهارتی که توی یه زبان ساخته می‌شه به اون یکی هم کمک می‌کنه. ما هم می‌خوایم [اسمِ بچه] توی انگلیسی خوب پیش بره. می‌شه بگید سرِ کلاس چی دیدید تا با هم روش کار کنیم؟ اگه نگرانِ زبانش هستید، مدرسه می‌تونه یه ارزیابیِ گفتار و زبان ترتیب بده که هم فارسی رو ببینه هم انگلیسی رو؟

چند تا چیز گفت‌وگو رو راحت‌تر می‌کنه:

کی یه نگرانی رو جدی بگیریم

گاهی معلم واقعاً چیزی دیده. دوزبانه بودن مشکلِ زبانی درست نمی‌کنه، ولی بچه‌ی دوزبانه هم می‌تونه مشکلِ زبانی داشته باشه، همون‌طور که بچه‌ی یه‌زبانه. محکِ اصلی، که هم ASHA به کار می‌بره هم انجمنِ پزشکانِ کودکِ کانادا، اینه که سختی توی هر دو زبان دیده می‌شه یا نه. اختلالِ واقعیِ گفتار یا زبان توی همه‌ی زبان‌هایی که بچه به کار می‌بره خودش رو نشون می‌ده. بچه‌ای که توی خونه راحت فارسی حرف می‌زنه ولی توی مدرسه به انگلیسی ساکته، به احتمالِ زیاد داره انگلیسی یاد می‌گیره. بچه‌ای که توی فارسی هم برای فهمیدن یا فهمونده شدن سختی داره، باید دقیق‌تر بررسی بشه.

نشونه‌هایی که ارزش داره با دکتر یا گفتاردرمان در میون بذارید:

اگه نگرانی‌ای پیش اومد، از مدرسه یا دکترتون یه ارزیابیِ گفتار و زبان بخواید که هم فارسی رو ببینه هم انگلیسی رو. راهنمای ASHA و انجمنِ پزشکانِ کودکِ کانادا می‌گن باید همه‌ی زبان‌هایی که بچه به کار می‌بره بررسی بشه، اگه متخصص فارسی بلد نیست با کمکِ مترجم، و داب هم همین رو درباره‌ی در نظر گرفتنِ همه‌ی زبان‌های بچه می‌گه. آزمونی که فقط انگلیسی باشه می‌تونه یه بچه‌ی دوزبانه‌ی عادی رو عقب‌افتاده نشون بده. نمونه‌هایی از حرف زدنِ بچه توی خونه ببرید؛ یه ویدیوی کوتاه با گوشی که بچه داره فارسی حرف می‌زنه کمک می‌کنه.

فارسی رو نگه داریم و انگلیسی هم رشد کنه

  1. به زبانی حرف بزنید که بهتر از همه بلدید. برای بیشترِ والدینِ فارسی‌زبان اون فارسیه، و همون چیزیه که نهادهای بالا توصیه می‌کنن.
  2. به فارسی کتاب بخونید. کتاب‌های مصور کلمه‌هایی میارن که کارهای روزمره نمیارن، و بنیادِ بل خوندن به زبانِ خونه رو کمکی به یادگیریِ مدرسه می‌دونه. اگه بچه داره خوندنِ انگلیسی رو شروع می‌کنه، ببینید: یاد دادنِ خوندنِ فارسی به بچه‌ای که انگلیسی می‌خونه.
  3. به فارسی گوینده‌های بیشتری بدید. پدربزرگ و مادربزرگی که فقط فارسی بلدن به بچه یه دلیلِ واقعی برای فارسی حرف زدن می‌دن. تماسِ زنده بهترینه. وقتی اختلافِ ساعت نمی‌ذاره، قصه‌ی ضبط‌شده کمک می‌کنه: در Azizan مادربزرگ یا پدربزرگ قصه‌ی مصورِ فارسی رو روی ویدیو، صفحه‌به‌صفحه، می‌خونه تا بچه با مامان یا باباش تماشاش کنه.
  4. بیرون از خونه هم بگردید. یه کلاسِ آخرِ هفته می‌تونه دوست‌های فارسی‌زبان و تمرینِ خوندن اضافه کنه؛ ببینید: مدرسه‌ی فارسیِ آخرِ هفته.

بیشتر بخوانید

پرسش‌ها

معلمِ بچه گفته توی خونه انگلیسی حرف بزنیم. باید این کار رو بکنیم؟

معمولاً نه. انجمنِ گفتار، زبان و شنواییِ آمریکا، انجمنِ پزشکانِ کودکِ کانادا و یه گزارشِ پژوهشی که آکادمیِ پزشکانِ کودکِ آمریکا تأییدش کرده همه می‌گن زبانِ خونه انگلیسی رو عقب نمی‌اندازه، و به والدینی که انگلیسی‌شون روان نیست نباید گفت زبان‌شون رو عوض کنن. از معلم تشکر کنید، بپرسید چی دیده، و اگه نگرانیِ واقعی درباره‌ی زبانِ بچه هست، ارزیابی به هر دو زبان بخواید.

فارسی حرف زدن توی خونه انگلیسیِ بچه رو توی مدرسه کند می‌کنه؟

نه به شکلِ ماندگار. بچه‌ای که از یه خونه‌ی فارسی‌زبان میاد شاید با کلمه‌های انگلیسیِ کمتری از هم‌کلاسی‌های یه‌زبانه مدرسه رو شروع کنه، ولی اگه هر دو زبان رو بشمریم زبانش هم‌پا رشد می‌کنه، و مرورهای پژوهشی دیدن بچه‌هایی که زبانِ خونه رو نگه می‌دارن توی مدرسه در وضعیتِ بدتری نیستن. زبانِ اولِ قوی معمولاً به خوندن و یاد گرفتن به زبانِ دوم کمک می‌کنه.

فرضیه‌ی وابستگیِ متقابلِ کامینز چیه؟

ایده‌ایه که پژوهشگرِ آموزش، جیم کامینز، سالِ ۱۹۷۹ مطرح کرد. دو زبان از بیرون فرق دارن ولی زیرشون یه پایه‌ی مشترک از مهارت‌ها هست، به‌خصوص مهارت‌های خوندن و یاد گرفتن، پس چیزی که بچه توی یکی می‌سازه می‌تونه به اون یکی منتقل بشه. قوی‌ترین شواهدش مالِ مهارت‌های مربوط به خوندنه، و انتقال وقتی بهتر کار می‌کنه که زبانِ اول واقعاً داره رشد می‌کنه.

از کجا بفهمم معلم یه مشکلِ واقعی دیده؟

هر دو زبان رو نگاه کنید. اختلالِ واقعیِ گفتار یا زبان توی همه‌ی زبان‌هایی که بچه به کار می‌بره دیده می‌شه. اگه بچه راحت فارسی حرف می‌زنه ولی توی انگلیسی ساکته، به احتمالِ زیاد هنوز داره انگلیسی یاد می‌گیره. اگه توی فارسی هم سختی داره، توی فهمیدن، فهمونده شدن یا رسیدن به مرحله‌های رشد، یه ارزیابیِ گفتار و زبان بخواید که هم فارسی رو ببینه هم انگلیسی رو.

کتاب فارسی خوندن توی خونه برای مدرسه هم خوندن حساب می‌شه؟

بهش کمک می‌کنه. بنیادِ بل، که به مدرسه‌های بریتانیا درباره‌ی دانش‌آموزهایی که انگلیسی یاد می‌گیرن مشاوره می‌ده، مدرسه‌ها رو تشویق می‌کنه به والدین بگن خوندن با بچه به زبانِ اول، و حرف زدن درباره‌ی درس‌های مدرسه به همون زبان، به یادگیری‌ش کمک می‌کنه. مهارت‌های خوندنی که توی فارسی ساخته می‌شه می‌تونه به انگلیسی منتقل بشه. از معلم بپرسید می‌شه یه کتابِ فارسی رو جزوِ خوندنِ خونه حساب کرد یا نه.

باز کردنِ Azizan — برای بچه‌ت قصه بخوان

به‌روزرسانی: 2026-11-03 · نوشته‌ی Aida Fard

وقتی آماده شد خبرت می‌کنیم

azizan همین حالا توی مرورگرت کار می‌کند. اگر بخواهی، ایمیلت را بگذار تا وقتی نسخه‌ی کامل و نسخه‌ی اپ‌استور آماده شد خبرت کنیم. دادنِ ایمیل اختیاری است. حریم خصوصی