کلمه‌های آشپزخونه به فارسی برای بچه‌ها: با مامان‌بزرگ آشپزی کنیم

Q: kitchen به فارسی چی میشه؟

kitchen یعنی «آشپزخانه» که تو حرف زدن میگیم «آشپزخونه». cooking یعنی «آشپزی» و cook یعنی «آشپز».

Q: «تهدیگ» یعنی چی؟

«تهدیگ» یعنی تهِ دیگ، یعنی تهِ ظرفِ پختن. همون لایهی طلایی و ترد برنجه که تهِ قابلمه درست میشه، و تو خیلی از خانوادهها بهترین قسمتِ غذاست.

Q: «نوش جان» رو کِی میگیم؟

به کسی که داره غذا میخوره، مثلِ bon appétit یا enjoy your food. جوابِ معمولِ آشپز وقتی کسی ازش تشکر میکنه هم همینه.

آشپزخونه (نوشتاری: آشپزخانه) یکی از بهترین جاهاییه که بچه فارسی می‌شنوه، و اولین کلمه‌هایی که اون‌جا یاد می‌گیره «قاشق»، «بشقاب»، «قابلمه»، «هم بزن»، «بریز» و «ته‌دیگ»ـه. این‌جا ۲۸ کلمه و جمله تو چهار تا جدولِ کوچیک اومده: چیزهایی که باهاشون آشپزی می‌کنیم، کارهایی که می‌کنیم، چیزهایی که می‌پزیم، و حرف‌هایی که می‌زنیم. بیشترشون نوشتاری و گفتاری یکی‌ان؛ هر جا فرق دارن هر دو اومده، و کنارِ هر کلمه یه جمله‌ی کوتاه هست که مادربزرگ یا پدربزرگ موقعِ آشپزی می‌گه. یه قانون هم تو کلِ صفحه هست: گاز و چاقو دستِ بزرگ‌تره؛ کارِ بچه هم زدن و ریختن و شستن و مزه کردنه. Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی است که بنیان‌گذارش آیدا فرد است و در آن فامیل قصه‌ی مصورِ فارسی را صفحه‌به‌صفحه روی ویدیو می‌خواند؛ این صفحه راهنمای رایگانی برای والدینِ خارج از ایران است و هر چه در آن آمده از منابعی است که خودمان باز کرده و خوانده‌ایم.

Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی برای خانواده‌های مهاجر است: پدر، مادر، مادربزرگ، پدربزرگ، عمو، خاله و دایی با صدا و تصویرِ خودشان، صفحه‌به‌صفحه برای بچه به زبانِ مادری قصه می‌خوانند و هر قصه برای همیشه روی قفسه‌ی بچه می‌ماند. صدای واقعیِ خانواده، نه هوش مصنوعی.

قابلمه، تابه و قاشق

این‌ها چیزهایی‌ان که بچه رو پیشخون و سرِ سفره می‌بینه. برای knife دو تا کلمه داریم: «چاقو» همونیه که هر روز می‌گیم، «کارد» رسمی‌تره و بیشتر برای کاردِ سرِ میزه. frying pan نوشتاری «ماهیتابه»ـه، ولی بیشترِ آدم‌ها فقط می‌گن «تابه».

نوشتاری	گفتاری	تلفظ	معنی به انگلیسی	جمله‌ای که مادربزرگ و پدربزرگ می‌گن
قابلمه	قابلمه	ghâblame	pot	قابلمه رو من برمی‌دارم، تو نگاه کن.
ماهیتابه	تابه	mâhitâbe / tâbe	frying pan	تابه داغه، از دور نگاه کن.
کفگیر	کفگیر	kafgir	rice spoon	با کفگیر برنج رو می‌کشیم تو بشقاب.
ملاقه	ملاقه	malâghe	ladle	با ملاقه آش رو می‌ریزیم تو کاسه.
چاقو	چاقو	châghu	knife	چاقو مالِ بزرگ‌تراست.
قاشق	قاشق	ghâshogh	spoon	یه قاشق بیار، مزه‌ش کنیم.
چنگال	چنگال	changâl	fork	چنگالا رو بذار کنارِ بشقابا.
بشقاب	بشقاب	boshghâb	plate	بشقابا رو بچین سرِ سفره.
کاسه	کاسه	kâse	bowl	ماست رو بریز تو کاسه.
لیوان	لیوان	livân	glass, cup	یه لیوان آب ببر برای بابابزرگ.
سینی	سینی	sini	tray	چاییا رو بذاریم تو سینی.
دیگ	دیگ	dig	cooking pot, usually the big one	برای مهمونی برنج رو تو دیگِ بزرگ می‌پزن.

«قابلمه» و «دیگ» هر دو ظرفِ پختن‌ان. قابلمه همون ظرفِ درداریه که هر روز توش غذا می‌پزیم؛ دیگ بزرگه، برای وقتی که مهمون زیاده، و همون کلمه‌ایه که تو «ته‌دیگ» هست.

کارهای آشپزخونه

تو آشپزخونه فعل‌ها بیشتر به شکلِ دستورِ کوتاه می‌آن: «هم بزن»، «بریز»، «بشور». تو جدول اول شکلِ مصدر اومده (همونی که تو فرهنگ‌لغت هست و با «ـتن» یا «ـدن» تموم می‌شه) و بعد شکلی که مادربزرگ و پدربزرگ واقعاً می‌گن. برای فعل‌های روزمره‌ی بیشتر ببینید: فعل‌ها و کارها به فارسی برای بچه‌ها.

مصدر	گفتاری	تلفظ	معنی به انگلیسی	جمله‌ای که مادربزرگ و پدربزرگ می‌گن
پختن	بپز / می‌پزیم	pokhtan / bepaz	to cook	امروز با هم شله‌زرد می‌پزیم.
شستن	بشور	shostan / beshur	to wash	اول دستاتو بشور.
خرد کردن	خرد کن	khord kardan / khord kon	to chop	من پیاز رو خرد می‌کنم، تو سبزی رو بشور.
هم زدن	هم بزن	ham zadan / ham bezan	to stir	تو کاسه یواش هم بزن.
ریختن	بریز	rikhtan / beriz	to pour	آب رو یواش‌یواش بریز.
سرخ کردن	سرخ کن	sorkh kardan / sorkh kon	to fry	پیازا دارن سرخ می‌شن، صداشونو می‌شنوی؟
دم کشیدن	دم بکشه	dam keshidan	(rice) to steam until done	برنج باید دم بکشه، یه کم صبر کن.

«دم کشیدن» تو انگلیسی یه کلمه‌ی تنها نداره. آخرین مرحله‌ی برنجِ ایرانیه: برنجِ آبکش‌شده با درِ بسته رو شعله‌ی کم برمی‌گرده تا پف کنه. برای چایی هم که می‌ذاریم دم بکشه همین فعل رو می‌گیم.

نمک، روغن، برنج، ته‌دیگ، و حرف‌هایی که می‌زنیم

برنج و آب تو صفحه‌ی کلمه‌های غذا هم هستن؛ این‌جا به‌عنوانِ چیزهایی اومدن که باهاشون آشپزی می‌کنیم.

نوشتاری	گفتاری	تلفظ	معنی به انگلیسی	جمله‌ای که مادربزرگ و پدربزرگ می‌گن
نمک	نمک	namak	salt	یه ذره نمک، نه زیاد.
روغن	روغن	roghan	oil	روغن داغه، عقب وایسا.
آب	آب	âb	water	برنج رو با آب می‌شوریم.
برنج	برنج	berenj	rice	برنج رو از دیشب خیس کردیم.
تَه‌دیگ	تَه‌دیگ	tahdig	crispy rice from the bottom of the pot	ته‌دیگ مالِ کیه؟ مالِ تو.

نوشتاری	گفتاری	تلفظ	معنی به انگلیسی	کِی می‌گیم
بویش چه خوب است	بوش چه خوبه	bush che khube	It smells so good.	وقتی درِ قابلمه رو برمی‌داریم.
داغ است، دست نزن	داغه، دست نزن	dâghe, dast nazan	It's hot, don't touch.	کنارِ گاز و فر و تابه‌ی داغ.
نوش جان	نوش جان	nush-e jân	Enjoy your food (bon appétit)	به کسی که داره غذا می‌خوره، و در جوابِ تشکر از آشپز.
دستت درد نکند	دستت درد نکنه	dastet dard nakone	Thank you (for cooking, for the effort)	به کسی که غذا رو پخته. به مادربزرگ و پدربزرگ خیلی از خانواده‌ها جمعش رو می‌گن: «دستتون درد نکنه».

این دو تا با هم می‌آن. بچه به آشپز می‌گه «دستت درد نکنه» و آشپز جواب می‌ده «نوش جان». این یکی از اولین گفت‌وگوهاییه که بچه‌ی کوچیک خودش تنهایی سرِ سفره می‌تونه بکنه، و مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها عاشقِ شنیدنشن. برای کلمه‌های ادبِ بیشتر ببینید: سلام و کلمه‌های ادب به فارسی.

با مادربزرگ و پدربزرگ آشپزی کنیم

آشپزخونه یکی از راحت‌ترین جاهاییه که بچه فارسی بشنوه، چون هر کلمه با یه بو و یه صدا و یه چیزی تو دستش همراهه. کسی لازم نیست درس بده: مادربزرگ یا پدربزرگ فقط موقعِ کار حرف می‌زنه. «بده من. هم بزن. بوش چه خوبه.»

وقتی پیشِ هم هستید، کارهایی رو بدید به بچه که واقعاً مالِ خودشه: شستنِ سبزی، ریختنِ آب از لیوان، هم زدنِ یه چیزِ سرد تو کاسه، چیدنِ بشقاب و چنگال، بردنِ نون سرِ سفره. گاز و چاقو دستِ بزرگ‌تره. گاز و فر و روغنِ داغ، خرد کردن و آبکش کردنِ برنج با بزرگ‌تره، و بچه از یه جای امن نگاه می‌کنه.

تو تماسِ تصویری هم جواب می‌ده. گوشی رو هر دو طرف رو پیشخون تکیه بدید و یه چیزِ ساده رو هم‌زمان درست کنید، مثلِ ماست و خیار، یا یه خمیرِ سرد برای شکل دادن. مادربزرگ یا پدربزرگ به فارسی راه رو نشون می‌ده، پدر یا مادر کنارِ بچه هر کارِ داغ یا تیزی رو خودش می‌کنه، و آخرش بچه رو به صفحه می‌گه «دستت درد نکنه». خیلی از خانواده‌ها بینِ تماس‌ها هم صدای مادربزرگ و پدربزرگ رو با قصه‌های ضبط‌شده نزدیک نگه می‌دارن، و Azizan برای همینه. برای این‌که تماس با بچه‌ی کوچیک ادامه پیدا کنه ببینید: تماس تصویری با مادربزرگ و پدربزرگ.

تمرینِ ساده

سفره رو به فارسی بچینید. هر بار یه چیز بخواید: «یه بشقاب بیار، یه قاشق، یه چنگال.»
تو کشو چی هست؟ یه وسیله رو بالا بگیرید و بچه اسمش رو بگه، بعد جاتون رو عوض کنید: اون بالا می‌گیره و شما اسمش رو می‌گید، گاهی هم عمداً اشتباه که درستش کنه.
هم بزن، بریز، بشور. موقعِ آشپزی هر کاری رو همون لحظه بلند بگید. فعل‌ها می‌مونن چون بچه داره خودش انجامشون می‌ده.
سؤالِ ته‌دیگ. سرِ شامِ برنج بپرسید «ته‌دیگ مالِ کیه؟» و بذارید بچه تصمیم بگیره تیکه‌ی بعدی مالِ کی باشه.

برای خودِ غذاها ببینید: کلمه‌های غذا به فارسی و میوه‌ها به فارسی؛ برای آشپزخونه به‌عنوانِ یه اتاقِ خونه: خانه و وسایل خانه.

بیشتر بخوانید

پرسش‌ها

kitchen به فارسی چی می‌شه؟

kitchen یعنی «آشپزخانه» که تو حرف زدن می‌گیم «آشپزخونه». cooking یعنی «آشپزی» و cook یعنی «آشپز».

قاشق و چنگال و بشقاب به انگلیسی چی می‌شن؟

«قاشق» یعنی spoon، «چنگال» یعنی fork و «بشقاب» یعنی plate. «کاسه» bowl است و «لیوان» glass.

«ته‌دیگ» یعنی چی؟

«ته‌دیگ» یعنی تهِ دیگ، یعنی تهِ ظرفِ پختن. همون لایه‌ی طلایی و ترد برنجه که تهِ قابلمه درست می‌شه، و تو خیلی از خانواده‌ها بهترین قسمتِ غذاست.

«نوش جان» رو کِی می‌گیم؟

به کسی که داره غذا می‌خوره، مثلِ bon appétit یا enjoy your food. جوابِ معمولِ آشپز وقتی کسی ازش تشکر می‌کنه هم همینه.

برای تشکر از کسی که غذا پخته چی بگیم؟

بگید «دستت درد نکنه»، که معنیِ لفظیش اینه که دستت درد نگیره. به مادربزرگ و پدربزرگ یا کسی که بزرگ‌تره، خیلی از خانواده‌ها می‌گن «دستتون درد نکنه». آشپز معمولاً جواب می‌ده «نوش جان».

باز کردنِ Azizan — برای بچه‌ت قصه بخوان

به‌روزرسانی: 2026-11-03 · نوشته‌ی Aida Fard

وقتی آماده شد خبرت می‌کنیم

azizan همین حالا توی مرورگرت کار می‌کند. اگر بخواهی، ایمیلت را بگذار تا وقتی نسخه‌ی کامل و نسخه‌ی اپ‌استور آماده شد خبرت کنیم. دادنِ ایمیل اختیاری است. حریم خصوصی