جشن سده

سلام خوبی؟ امروز می‌خوام برات از جشن سده بگم. می‌دونی جشنِ سده چیه؟ یه جشنِ آتیشِ خیلی قدیمیِ ایرانی، وسطِ زمستون. شبِ سده مردم یه آتیشِ بزرگ روشن می‌کنن و دورش جمع می‌شن. آواز می‌خونن، شادی می‌کنن و میوه‌ی تازه و خشک می‌خورن.

می‌دونی آتیش رو کی پیدا کرد؟ شاهنامه می‌گه هوشَنگ‌شاه. یه روز هوشنگ توی کوه یه مارِ سیاه و دراز دید. یه سنگ برداشت و پرت کرد. مار فرار کرد، ولی سنگ خورد به یه سنگِ دیگه. از دو تا سنگ، جرقه و نور بیرون پرید.

می‌دونی اسمِ سده از کجا اومده؟ می‌گن از «صد». می‌گن از شبِ سده تا نوروز، پنجاه روز و پنجاه شب مونده. پنجاه و پنجاه با هم می‌شه صد. شاهنامه هم می‌گه اون شب هوشنگ یه آتیشِ بزرگ روشن کرد. اسمِ اون جشن رو گذاشت سده.

می‌دونی سده هنوز هم جشن گرفته می‌شه؟ آره. توی کِرمان و یَزد هنوز آتیشِ بزرگِ سده رو روشن می‌کنن. توی تاجیکستان هم سده رو جشن می‌گیرن. یونِسکو سده رو جزوِ جشنهای معروف دنیا ثبت کرده.

می‌دونی فلسفه‌ی سده چیه؟ نور و گرما بر سرما و تاریکی پیروز می‌شه. سده توی سردترین روزهای زمستونه. قدیمی‌ها باور داشتن بعد از سده هوا کم‌کم گرم‌تر می‌شه. آتیشِ سده یعنی سرما هر چقدر زیاد باشه، روشنی برمی‌گرده.

خب عزیزم، اینم از جشن سده. فردا از دوستت بپرس: توی شاهنامه آتیش چطوری پیدا شد؟ شرط می‌بندم نمی‌دونه. جوابش: یه سنگ خورد به یه سنگِ دیگه و جرقه زد.

بدون که خیلی دوستت دارم و دلم می‌خواد زود ببینمت. فعلاً خداحافظ، زودی با دانستنی‌های جدید برمی‌گردم.