Azizan

زمان‌های روز و کلمه‌های «کِی» به فارسی؛ چطور به بچه یاد بدهیم؟

کلمه‌هایی که بچه از صبح تا شب می‌شنود این‌ها هستند: صبح، ظهر، بعدازظهر و عصر، و شب؛ و برای «کِی»: امروز، فردا، دیروز و الان. این‌ها اولین کلمه‌های زمانی‌اند که باید یاد بگیرد، چون هر روز سرِ صبحانه، موقعِ خواب و وقتی قول می‌دهید کاری «فردا» می‌شود به کارشان می‌برید. تلفظی که این‌جا می‌آید گفتاریِ تهرانی است، نه نوشتاریِ رسمی. Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی است که در آن فامیل قصه‌ی مصورِ فارسی را صفحه‌به‌صفحه با صدای خودش می‌خواند؛ این صفحه فهرستِ ساده‌ی کلمه‌ها برای والدینی است که بچه‌شان در خارج از کشور فارسی یاد می‌گیرد.

Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی برای خانواده‌های مهاجر است: پدر، مادر، مادربزرگ، پدربزرگ، عمو، خاله و دایی با صدا و تصویرِ خودشان، صفحه‌به‌صفحه برای بچه به زبانِ مادری قصه می‌خوانند و هر قصه برای همیشه روی قفسه‌ی بچه می‌ماند. صدای واقعیِ خانواده، نه هوش مصنوعی.

بخش‌های روز

مرزها دقیق نیستند و هر خانواده کمی فرق می‌گذارد. اول همین چهارتای بزرگ را یاد بدهید: صبح، ظهر، عصر و شب؛ برای حرف زدن درباره‌ی یک روزِ کامل کافی است.

کِی؟ امروز، فردا، دیروز، الان

بچه این‌ها را توی جمله زودتر یاد می‌گیرد تا توی فهرست: «الان نه، بعد»، «فردا می‌ریم پارک»، «زود بخواب».

کلمه‌های وعده‌ی غذا، لنگرهای روزِ بچه

بچه‌ی کوچک پیش از آن‌که با ساعت زمان را بفهمد، با وعده‌ها می‌فهمد؛ پس این سه‌تا هم کلمه‌ی زمان‌اند:

دو درودی که هر بچه لازم دارد

«بخیر» یعنی «به خیر و خوشی»، پس «صبح بخیر» یک آرزوی کوچک برای صبحِ خوب است. در فارسیِ افغانستان همین «صبح بخیر» را با تلفظِ «بخَیر» (sobh bakhair) می‌گویند. بیشتر بخوانید: سلام و کلمه‌های ادب و کلمه‌های شب.

چطور کلمه‌های زمان را یاد بدهیم

1. کلمه را به لحظه بچسبانید. هر صبح «صبح بخیر» و هر شب «شب بخیر»؛ بچه کلمه و زمان را با هم یاد می‌گیرد.
2. کلمه‌های «کِی» را سرِ برنامه‌ی واقعی بگویید. «فردا می‌ریم…» برای کارِ قشنگِ فردا، «الان نه، بعد» برای صبر کردن. حس، کلمه را ماندگار می‌کند.
3. امتحانش نکنید. بچه‌ای که انگلیسی جواب می‌دهد هنوز دارد یاد می‌گیرد؛ فارسی را گرم تکرار کنید، نه مثلِ آزمون.
4. بگذارید فامیل بگوید. مادربزرگی که قصه را با «شب بخیر، عزیزم» تمام می‌کند هم کلمه را یاد می‌دهد هم دوست‌داشتن را. در Azizan همین «شب بخیر» با صدای خودش روی قفسه‌ی بچه می‌ماند. ببینید: روزهای هفته به فارسی.

بیشتر بخوانید

• روزهای هفته به فارسی
• کلمه‌های شب به فارسی
• سلام و کلمه‌های ادب به فارسی

پرسش‌ها

«صبح» به فارسی یعنی چه و کِی را می‌گوییم؟

صبح از طلوعِ آفتاب تا حدودِ ظهر است و همان کلمه‌ای است که در «صبح بخیر» به کار می‌رود.

«الان» و «حالا» چه فرقی دارند؟

هر دو یعنی همین لحظه و هر دو گفتاری‌اند. «الان» در ایران رایج‌تر است و بچه بیشتر همان را می‌شنود؛ شکلِ رسمی و نوشتاریِ این مفهوم «اکنون» است.

فرقِ «بعدازظهر» و «عصر» چیست؟

هر دو بعدِ ظهرند. «بعدازظهر» یعنی «بعد از ظهر» و همه‌ی بعدازظهر را می‌گیرد؛ «عصر» بیشتر به نزدیکِ غروب می‌خورد. با هم هم‌پوشانی دارند و برای بچه‌ی کوچک هر دو درست است.

«فردا» و «دیروز» را چطور یاد بدهم؟

با برنامه‌ی واقعی: «فردا می‌ریم پارک» برای کارِ فردا و «دیروز رفتیم» برای چیزی که گذشت. حسِ انتظار یا خاطره، کلمه را ماندگار می‌کند.

آیا این کلمه‌ها در فارسیِ افغانستان و تاجیکستان هم همین‌اند؟

بیشترشان مشترک‌اند ولی تلفظ فرق دارد؛ مثلاً «صبح بخیر» در افغانستان اغلب «صبح بخیر» با تلفظِ «بخَیر» گفته می‌شود. این صفحه فارسیِ ایران را نشان می‌دهد؛ شیوه‌ی فامیلِ خودتان برای بچه درست است.

باز کردنِ Azizan — برای بچه‌ت قصه بخوان

به‌روزرسانی: 2026-11-03 · نوشته‌ی Aida Fard

وقتی آماده شد خبرت می‌کنیم

azizan همین حالا توی مرورگرت کار می‌کند. اگر بخواهی، ایمیلت را بگذار تا وقتی نسخه‌ی کامل و نسخه‌ی اپ‌استور آماده شد خبرت کنیم. دادنِ ایمیل اختیاری است. حریم خصوصی

ایمیلت خبرم کن