Azizan

جمله‌های سخت فارسی برای بچه‌ها: ده تا جمله‌ی قدیمی، با معنی

به این بازی تو فارسی می‌گن «جمله‌های سخت»، و قانونش همیشه یکیه: «اگه می‌تونی، سه بار تند بگو». معروف‌ترین‌هاش جمله‌های کوتاهِ قدیمی‌ان که کسی نمی‌دونه اولین بار کی گفته، مثلِ «قوری گل‌قرمزی» و «شیش سیخ جیگر، سیخی شیش هزار». برای بچه‌ای که با انگلیسی بزرگ می‌شه، راهِ ساده‌ایه برای این‌که صداهایی رو که انگلیسی نداره، یعنی «خ» و «ق/غ»، پشتِ سرِ هم تمرین کنه. این‌جا ده تاش رو آوردیم، هر کدوم با صدایی که تمرین می‌کنه، و یه راه برای بازی کردنش با مادربزرگ و پدربزرگ. Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی است که بنیان‌گذارش آیدا فرد است و در آن فامیل قصه‌ی مصورِ فارسی را صفحه‌به‌صفحه روی ویدیو می‌خواند؛ این صفحه راهنمای رایگانی برای والدینِ خارج از ایران است و هر چه در آن آمده از منابعی است که خودمان باز کرده و خوانده‌ایم.

Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی برای خانواده‌های مهاجر است: پدر، مادر، مادربزرگ، پدربزرگ، عمو، خاله و دایی با صدا و تصویرِ خودشان، صفحه‌به‌صفحه برای بچه به زبانِ مادری قصه می‌خوانند و هر قصه برای همیشه روی قفسه‌ی بچه می‌ماند. صدای واقعیِ خانواده، نه هوش مصنوعی.

جمله‌ی سخت چیه

به این جمله‌ها معمولاً می‌گیم «جمله‌های سخت»، و همیشه با یه چالش میان: «اگه می‌تونی بگو»، سه بار یا پنج بار، تند. کوتاهن، یه کم بامزه‌ان، و چند تا صدای شبیه رو چنان کنارِ هم چیدن که زبون گیر کنه.

این‌هایی که این‌جا آوردیم جمله‌های قدیمی و بی‌نامن. کسی نمی‌دونه اولین بار کی گفته‌شون، دست‌به‌دست تو خانواده‌ها و بینِ بچه‌های مدرسه چرخیدن، و از این خونه تا اون خونه یه کم فرق دارن: سیخِ جیگرِ یه خانواده، سیخِ کبابِ یه خانواده‌ی دیگه‌ست. برای یه بازیِ دهن‌به‌دهن این طبیعیه. اگه مادربزرگ یا پدربزرگ یه نسخه‌ی کمی فرق‌دار بلده، همون رو بگید.

جمله‌ی سخت با چیستان فرق داره. چیستان یه جواب داره که باید حدس زد؛ جمله‌ی سخت چیزی برای حل کردن نداره، فقط صداهایی که باید ازشون رد شد. اگه بچه‌تون بازیِ کلمه دوست داره، این دو تا کنارِ هم خیلی خوبن: چیستان برای بچه‌ها، با جواب.

ده تا جمله‌ی سخت برای بچه‌ها

تو ستونِ تلفظ، â یعنی «آ»ی کشیده، kh یعنی «خ» و gh یعنی هم «ق» و هم «غ»، چون تو فارسیِ روزمره‌ی ایران این دو تا یه جور گفته می‌شن. معنی‌ها تحت‌اللفظی‌ان؛ بعضی از این جمله‌ها عمداً تقریباً بی‌معنی‌ان.

برای بچه‌ی کوچیک، با اولی و دو تا جمله‌ی کوتاهِ دیگه شروع کنید: «چیپس، چسب، سس» و «چایی داغه، دایی چاغه». غول‌ها و دوغ رو بذارید برای وقتی که بچه آماده‌ست روی «غ» کار کنه.

چرا به بچه‌ای که صداهای فارسی رو قاطی می‌کنه کمک می‌کنن

بیشترِ حرف‌های فارسی تو انگلیسی یه صدای نزدیک دارن. دو تاشون ندارن. «خ» همون صدای زبرِ تهِ گلوئه، مثلِ آخرِ کلمه‌ی اسکاتلندیِ loch یا آلمانیِ Bach. «ق» و «غ» هم تقریباً همون‌جا ساخته می‌شن، ولی با صدا، و تو فارسیِ روزمره‌ی ایران این دو تا حرف یه جور گفته می‌شن. کسایی که با انگلیسی بزرگ شدن معمولاً همین دو تا رو از همه سخت‌تر می‌دونن، و بچه‌ای که تو مدرسه بیشتر انگلیسی می‌شنوه هم همین وضع رو داره.

جمله‌ی سخت صدای سخت رو تو چند ثانیه چند بار به بچه می‌ده، اونم تو بازی‌ای که دلش می‌خواد ببره. بهترین‌هاش برای این کار اون‌هایی‌ان که صدای سخت رو درست کنارِ یه صدای شبیه و آسون می‌ذارن. تو «غولا رو با قند گول می‌زنیم»، «غول» و «گول» فقط تو صدای اول فرق دارن، پس بچه برای این‌که درست بگه باید فرقشون رو هم بشنوه و هم بسازه. «دوغ گازدار» هم همین کار رو با «غ» و «گ» می‌کنه.

بقیه‌ی جمله‌ها روی صداهایی کار می‌کنن که انگلیسی هم داره، مثلِ «ش» و «س» و «چ». اون‌جا سختی سرعته، نه خودِ صدا، و اونم به درد می‌خوره: همون کاریه که دهن تو حرف زدنِ تندِ فارسی باید بکنه. اگه بچه‌تون داره خوندن هم شروع می‌کنه، می‌تونید حرفی رو که تو جمله تمرین می‌کنه بهش نشون بدید؛ برای این بخش ببینید: الفبای فارسی را چطور به بچه‌ی مهاجر یاد بدهیم؟

چطور تو خونه بازی کنیم

• اول آروم، بعد تند. جمله رو آروم و واضح بگید و بذارید بچه تکرار کنه. بعد یه کم تندتر، سه بار، هر بار تندتر از قبل. قانون اینه که همه‌ی صداها واضح بمونن؛ تند گفتن و جویدنِ کلمه‌ها حساب نیست.
• هر بار یه صدا. یه جمله برای همون صدایی که بچه سختش می‌دونه انتخاب کنید و چند روز باهاش بمونید، بعد برید سراغِ بعدی. وسطِ جمله بچه رو درست نکنید؛ خودتون دوباره آروم بگید که بشنوه.
• مسابقه با مادربزرگ و پدربزرگ. تو تماسِ تصویری، مادربزرگ یا پدربزرگ یه جمله رو آروم می‌گه، بچه تکرار می‌کنه، بعد دوتایی سه بار تند می‌گن. هر کی زبونش گیر کرد، جمله‌ی بعدی رو اون انتخاب می‌کنه. مادربزرگ و پدربزرگ‌ها معمولاً از بچگیِ خودشون چند تا جمله‌ی سخت بلدن، و شنیدنش نصفِ کیفِ بازیه. بعد از یه قصه هم خیلی خوب جواب می‌ده، چه قصه رو تو تماس خونده باشن، چه تو Azizan ضبط کرده باشن.
• با هم یکی بسازید. خوراکی یا حیوونِ مورد علاقه‌ی بچه رو بردارید و کلمه‌های فارسی‌ای پیدا کنید که با همون صدا شروع می‌شن. جمله‌ای که دورِ میزِ آشپزخونه با هم ساختید جمله‌ی سختِ قدیمی نیست، ولی خیلی وقت‌ها همونیه که تو ذهنِ بچه می‌مونه.
• کوتاه نگهش دارید. دو سه تا جمله، چند دقیقه، تا وقتی بچه هنوز داره می‌خنده. برای بازی‌های کوتاهِ دهن‌به‌دهنِ دیگه برای بچه‌های کوچیک ببینید: اتل متل توتوله و لی‌لی‌لی‌لی حوضک.

بیشتر بخوانید

• چیستان برای بچه‌ها، با جواب
• الفبای فارسی را چطور به بچه‌ی مهاجر یاد بدهیم؟
• اتل متل توتوله و لی‌لی‌لی‌لی حوضک

پرسش‌ها

به tongue twister تو فارسی چی می‌گن؟

معمولاً می‌گیم «جمله‌های سخت»، و چالشی که باهاش میاد اینه: «اگه می‌تونی بگو»، سه بار یا پنج بار، تند.

معروف‌ترین جمله‌ی سختِ فارسی کدومه؟

دو تا از اونایی که از همه بیشتر دست‌به‌دست می‌شن «قوری گل‌قرمزی» و «شیش سیخ جیگر، سیخی شیش هزار» هستن. بعضی خانواده‌ها تو دومی به جای «جیگر» می‌گن «کباب».

یه جمله‌ی سختِ آسون برای بچه‌ی کوچیک چیه؟

با «قوری گل‌قرمزی» یا «چیپس، چسب، سس» شروع کنید. هر دو کوتاهن، کلمه‌هاشون روزمره‌ست، و تند کردنشون بامزه‌ست.

کدوم صداهای فارسی برای بچه‌ی انگلیسی‌زبون سخت‌ترن؟

«خ» و «ق/غ»، چون انگلیسی برای هیچ‌کدوم صدای نزدیکی نداره. تو فارسیِ روزمره‌ی ایران «ق» و «غ» یه جور گفته می‌شن. جمله‌هایی مثلِ «غولا رو با قند گول می‌زنیم» «غ» رو درست کنارِ «گ» می‌ذارن و به بچه کمک می‌کنن فرقشون رو بشنوه و بسازه.

این جمله‌های سخت رو کی ساخته؟

کسی نمی‌دونه. جمله‌های قدیمی و بی‌نامی‌ان که تو خانواده‌ها و بینِ بچه‌های مدرسه دست‌به‌دست شدن، برای همین از یه خانواده تا خانواده‌ی دیگه یه کم فرق دارن.

باز کردنِ Azizan — برای بچه‌ت قصه بخوان

به‌روزرسانی: 2026-11-03 · نوشته‌ی Aida Fard

وقتی آماده شد خبرت می‌کنیم

azizan همین حالا توی مرورگرت کار می‌کند. اگر بخواهی، ایمیلت را بگذار تا وقتی نسخه‌ی کامل و نسخه‌ی اپ‌استور آماده شد خبرت کنیم. دادنِ ایمیل اختیاری است. حریم خصوصی

ایمیلت خبرم کن