Azizan
می‌دونستی؟ دریای خزر
سلام خوبی؟ می‌دونی بزرگ‌ترین آبِ دنیا که دورتادورش خشکیه کجاست؟ دریای خزر. بهش دریای مازندران هم می‌گن. دورش همه‌جا خشکیه، مثلِ دریاچه، ولی خیلی بزرگه و آبش یه کم شوره، مثلِ دریا، برای همین بهش هم دریا می‌گن هم دریاچه. آبش حدودِ یه سومِ آبِ اقیانوس شوره، سطحش حدودِ بیست و هشت، بیست و نه متر از سطحِ اقیانوس پایین‌تره، و پنج تا کشور کنارشن. ساحلِ جنوبی‌ش شمالِ سبز و بارونیِ ایرانه، با شالیزارهایی که تا لبِ ساحل میان. اول دانستنی‌ها رو برای خودِ بچه نوشتیم، با همون زبونی که می‌شه بلند براش خوند. بعد کلمه‌ها و چند تا نکته برای پدر و مادرها. Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی است که بنیان‌گذارش آیدا فرد است و در آن فامیل قصه‌ی مصورِ فارسی را صفحه‌به‌صفحه روی ویدیو می‌خواند؛ این صفحه راهنمای رایگانی برای والدینِ خارج از ایران است و هر چه در آن آمده از منابعی است که خودمان باز کرده و خوانده‌ایم.
Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی برای خانواده‌های مهاجر است: پدر، مادر، مادربزرگ، پدربزرگ، عمو، خاله و دایی با صدا و تصویرِ خودشان، صفحه‌به‌صفحه برای بچه به زبانِ مادری قصه می‌خوانند و هر قصه برای همیشه روی قفسه‌ی بچه می‌ماند. صدای واقعیِ خانواده، نه هوش مصنوعی.
خزر دریاست یا دریاچه
می‌دونی فرقِ دریا و دریاچه چیه؟ دریاچه آبیه که دورتادورش خشکیه. دریا معمولاً یه تیکه از اقیانوسِ بزرگه. خزر یه کم از هر دوتاست. دورش همه‌جا خشکیه، مثلِ دریاچه، و به اقیانوس اصلاً راه نداره. ولی این‌قدر بزرگه و آبش شوره که آدم‌ها بهش می‌گن دریا.
خزر بزرگ‌ترین آبِ دنیاست که دورتادورش خشکیه. برای همین تو خیلی از کتاب‌ها بهش می‌گن بزرگ‌ترین دریاچه‌ی دنیا.
یه کم شور
می‌دونی آبِ خزر چه مزه‌ایه؟ اگه مزه‌ش کنی، یه کم شوره، ولی نه به شوریِ اقیانوس. شوریش حدودِ یه سومِ آبِ اقیانوسه.
شمالش، جایی که رودهای بزرگ آبِ شیرین میارن، از همه‌جا کمشورتره. هر چی بری جنوب، آب شورتر می‌شه. و چون هیچ رودی آب رو به اقیانوس نمی‌بره، آفتاب آروم‌آروم یه کم از آب رو خشک میکنه و نمک می‌مونه.
پایین‌تر از اقیانوس
می‌دونی سطحِ آبِ خزر از سطحِ اقیانوس پایین‌تره؟ حدودِ بیست و هشت، بیست و نه متر پایین‌تر. این تقریباً اندازه‌ی یه ساختمونِ نه ده طبقه‌ست.
سطحِ آبش سال به سال بالا و پایین می‌ره، بسته به اینکه رودها چقدر آب بیارن و آفتاب چقدر آب رو خشک کنه، و این چند سال داره پایین‌تر می‌ره. برای همین کتاب‌ها عددهای یه کم فرق‌دار می‌گن، ولی همیشه پایین‌تر از سطحِ اقیانوسه.
وولگا و پنج تا کشور
می‌دونی بزرگ‌ترین رودی که به خزر می‌ریزه کدومه؟ وولگا، که از خیلی دور، از شمال، میاد. بیشترِ آبِ تازه‌ی خزر از وولگا میاد.
پنج تا کشور کنارِ خزرن: ایران، آذربایجان، روسیه، قزاقستان و ترکمنستان. ایران سمتِ جنوبشه.
فوکِ خزر و ماهیهای بزرگ و قدیمی
می‌دونی تو خزر یه فوکِ مخصوص زندگی میکنه؟ اسمش فوکِ خزره. برای یه فوک کوچولوئه، نهایتش تقریباً هم‌قدِ یه بچه‌ی ده ساله، با چشم‌های درشت و سیاه و پوستِ خاکستریِ خال‌خالی. فقط همینجا زندگی میکنه، هیچ جای دیگه‌ی دنیا نیست، و تنها پستاندارِ دریاییِ خزره. زیاد ازشون نمونده، برای همین آدم‌ها تو هر پنج تا کشور ازش مراقبت میکنن.
تو خزر ماهیهای بزرگ و قدیمی‌ای هم هستن که بهشون می‌گن ماهیِ خاویاری. آروم‌آروم بزرگ می‌شن، و بعضی‌هاشون خیلی عمر میکنن، از خیلی از پدربزرگ‌ها هم بیشتر. خیلی از این ماهی‌ها الان کم شدن، برای همین ازشون هم مراقبت میکنن. شرط می‌بندم اگه یکی‌شون رو از نزدیک ببینی، باورت نمی‌شه یه ماهی این‌قدر بزرگ باشه.
شمالِ سبز و بارونیِ ایران
می‌دونی چرا شمالِ ایران این‌قدر سبزه؟ گیلان و مازندران بینِ دریا و کوه‌های بلند هستن. اون‌جا خیلی بارون میاد. گیلان یکی از پربارون‌ترین جاهای ایرانه.
این همه بارون برای برنج خیلی خوبه. کنارِ ساحل پر از شالیزاره، زمین‌های پر از آب که تابستون سبزِ سبزن و تقریباً تا ساحلِ شنی میان. برنج این‌جا خیلی خوب به عمل میاد.
دوستت دارم، تا قصه‌ی بعدی.
برای پدر و مادرها: کلمه‌های دریا به فارسی
این کلمه‌ها رو بچه کنارِ دریا، یا وقتی از دریا حرف می‌زنید، می‌شنوه. برای کلمه‌های حیوون‌ها ببینید: حیوانات به فارسی برای بچه‌ها، و برای بارون و ابر و آفتاب: آسمان و هوا به فارسی برای بچه‌ها.
| فارسی | معنی به انگلیسی | توضیح |
|---|---|---|
| دریا | sea | دریای خزر یا دریای مازندران. |
| ساحل | beach, shore | جایی که آب به خشکی می‌رسه. |
| موج | wave | «موج اومد» وقتی آب میاد بالا رو ساحل. |
| ماهی | fish | ماهیِ خاویاری یکی از ماهیهای خزره. |
| فوک | seal | فوکِ خزر فقط تو خزر زندگی میکنه. |
| شن | sand | ساحلِ شنی یعنی ساحلی که پر از شنه. |
| باران | rain | تو حرف زدنِ خونه بیشتر «بارون». |
برای پدر و مادرها: خزر تو خونه
اگه فامیلتون اهلِ شمالن، خزر راهِ ساده‌ای برای آوردنِ فارسی به خونه‌ست. با هم روی نقشه آبِ بزرگی رو که دورتادورش خشکیه پیدا کنید. اسم‌هاش رو با هم بگید، دریای خزر و دریای مازندران، و از پدربزرگ یا مادربزرگی که کنارِ دریا بزرگ شده بپرسید صدای موج‌ها چطور بود، یا وقتی چند روز پشتِ هم بارون می‌اومد چه حالی داشت.
مادربزرگِ دور هم می‌تونه توش باشه: می‌تونه تو Azizan یه قصه رو صفحه‌به‌صفحه با صدای خودش ضبط کنه، و بچه بعد از دیدنش ازش درباره‌ی دریا بپرسه. برای دانستنی‌های دیگه با همین زبون ببینید: می‌دونستی؟ زعفران و می‌دونستی؟ انار، و برای درخت و کوه و فصل‌ها: فصل‌ها و طبیعت به فارسی برای بچه‌ها.
بیشتر بخوانید
پرسش‌ها
دریای خزر دریاست یا دریاچه؟
یه جورایی هر دو. مثلِ دریاچه دورتادورش خشکیه و به اقیانوس راه نداره، ولی مثلِ دریا خیلی بزرگ و شوره. بزرگ‌ترین آبِ دنیاست که دورش خشکیه، برای همین بهش بزرگ‌ترین دریاچه‌ی دنیا هم می‌گن.
آبِ دریای خزر شوره؟
آره، یه کم. شوریش حدودِ یه سومِ آبِ اقیانوسه. شمالش که وولگا آبِ شیرین میاره کمشورتره و جنوبش شورتر.
دریای خزر چقدر از سطحِ اقیانوس پایین‌تره؟
حدودِ بیست و هشت، بیست و نه متر. سطحِ آبش سال به سال بالا و پایین می‌ره و این چند سال داره پایین‌تر می‌ره، برای همین کتاب‌ها عددهای یه کم فرق‌دار می‌گن، ولی همیشه پایین‌تر از سطحِ اقیانوسه.
کدوم کشورها کنارِ دریای خزرن؟
پنج تا کشور: ایران، آذربایجان، روسیه، قزاقستان و ترکمنستان. ایران سمتِ جنوبه، و گیلان و مازندران کنارِ ساحلشن.
تو دریای خزر چه حیوونهایی زندگی میکنن؟
فوکِ خزر، که فقط همینجا زندگی میکنه و تنها پستاندارِ دریاییِ خزره، و ماهیهای بزرگ و قدیمیِ خاویاری، با کلی ماهی و پرندهی دیگه. فوک و خیلی از ماهیهای خاویاری الان کم شدن و ازشون مراقبت میکنن.
دریای خزر به انگلیسی چی می‌شه؟
Caspian Sea. دریا sea است، ساحل beach، موج wave، ماهی fish، فوک seal، شن sand و باران rain.
باز کردنِ Azizan — برای بچه‌ت قصه بخوانبهروزرسانی: 2026-11-03 · نوشته‌ی Aida Fard
وقتی آماده شد خبرت می‌کنیم
azizan همین حالا توی مرورگرت کار می‌کند. اگر بخواهی، ایمیلت را بگذار تا وقتی نسخه‌ی کامل و نسخه‌ی اپ‌استور آماده شد خبرت کنیم. دادنِ ایمیل اختیاری است. حریم خصوصی