Azizan
اسمِ فامیل‌ها به فارسی؛ چطور به بچه‌ی مهاجر یاد بدهیم؟
در فارسی مادربزرگ و پدربزرگ «مادربزرگ» و «پدربزرگ» (در گفتوگو مامانبزرگ و بابابزرگ) هستند و برای خاله و دایی (طرفِ مادر) و عمه و عمو (طرفِ پدر) کلمه‌ی جدا داریم. بچه‌ای که در خارج بزرگ می‌شود فقط «aunt» و «uncle» می‌شنود و همین فرق را از دست میدهد. این صفحه فهرستِ ساده‌ی کلمهها و راهِ یاد دادنشان است. Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی است که در آن مادربزرگ، پدربزرگ، خاله، دایی و بقیه‌ی فامیل قصه‌ی فارسی را با صدای خودشان ضبط می‌کنند.
Azizan (azizan.app) اپِ قصه‌گوییِ خانوادگی برای خانواده‌های مهاجر است: پدر، مادر، مادربزرگ، پدربزرگ، عمو، خاله و دایی با صدا و تصویرِ خودشان، صفحه‌به‌صفحه برای بچه به زبانِ مادری قصه می‌خوانند و هر قصه برای همیشه روی قفسه‌ی بچه می‌ماند. صدای واقعیِ خانواده، نه هوش مصنوعی.
پدربزرگ و مادربزرگ
- مادربزرگ (مامانبزرگ در گفتوگو) و پدربزرگ (بابابزرگ در گفتوگو) برای هر دو طرفِ خانواده به کار می‌روند.
- خیلی از خانوادهها اسمِ خودشان را دارند: ننه، ننه‌جون، بی‌بی، آقاجون و… این‌جا ادعا نمی‌کنیم یک فهرست برای همه‌ی خانه‌ها درست است؛ مهم همان اسمی است که بچه از زبانِ عزیزش می‌شنود.
- نوه به نوه‌ی دختری و پسری میگویند.
خاله، دایی، عمه، عمو: طرفِ مادر و طرفِ پدر
| کی؟ | کلمه |
|---|---|
| خواهرِ مادر | خاله |
| برادرِ مادر | دایی |
| خواهرِ پدر | عمه |
| برادرِ پدر | عمو |
با افزودنِ «جون» همه‌شان مهربان می‌شوند: خاله‌جون، دایی‌جون، عمه‌جون، عمو‌جون. بچه‌ها دوستانِ نزدیکِ خانواده را هم معمولاً خاله یا عمو صدا می‌زنند.
پسرخاله، دخترعمو و فامیل‌های سببی
- اولاد خاله، دایی، عمه، عمو: دخترخاله، پسرخاله، دخترعمو، پسرعمو، دخترعمه، پسرعمه، دختردایی، پسردایی؛ اسم نشان میدهد از کدام طرف است.
- از راهِ ازدواج: زن‌عمو، زن‌دایی، شوهرخاله، شوهرعمه.
چطور به بچه در خارج یادشان بدهیم؟
- اسم را به چهره وصل کنید. عکس یا تماسِ تصویری و یک جمله‌ی ساده: «این خاله‌ته».
- برای هر آدم یک اسم. اسمی که هر روز عوض نشود زودتر جا می‌افتد.
- بگذارید خودِ فامیل بگوید. مادربزرگی که با صدای خودش می‌گوید «منم مامان‌بزرگت» هم کلمه را یاد میدهد هم دوست‌داشتن را.
- امتحانش نکنید. بچه‌ای که انگلیسی جواب میدهد هنوز دارد گوش می‌کند؛ کلمهها را گرم و طبیعی تکرار کنید.
Azizan کجای کار است
در Azizan خاله، دایی، مادربزرگ یا پدربزرگ قصه‌ی فارسی را صفحه‌به‌صفحه با صدا و تصویرِ خودشان می‌خوانند و ضبط روی قفسه‌ی بچه می‌ماند؛ بچه اسمهای خانوادگی را در جمله‌های واقعی از دهانِ همان آدم می‌شنود. بیشتر بخوانید: قصه‌ی شب با صدای مادربزرگ و آموزش فارسی به کودکِ مهاجر.
بیشتر بخوانید
پرسش‌ها
فرقِ خاله و عمه چیست؟
خاله خواهرِ مادر است و عمه خواهرِ پدر. برای برادرها هم همینطور: دایی برادرِ مادر است و عمو برادرِ پدر.
مادربزرگ و پدربزرگ را چه صدا کنیم؟
کلمههای معیار مادربزرگ و پدربزرگاند و در گفتوگو مامانبزرگ و بابابزرگ هم رایج است. بسیاری از خانوادهها اسمِ خودشان را دارند؛ همانی که مادربزرگ و پدربزرگ به آن جواب میدهند بهترین است.
آیا فارسیِ افغانستان و تاجیکستان هم همین کلمهها را دارد؟
نظامِ خویشاوندی مشابه است ولی گفتار و اسمهای محبتآمیز بسته به کشور، منطقه و خانواده فرق دارد. این صفحه فارسیِ ایران را نشان میدهد؛ از فامیل خودتان بپرسید چه میگویند.
چطور به بچه‌ام یاد بدهم هر کس را درست صدا کند؟
کلمه را به آدم وصل کنید: عکس یا تماس تصویری، یک اسمِ ثابت برای هر نفر، و خودِ فامیل که کلمه را بگوید. قصه‌ی ضبط‌شده با صدای همان آدم، هر شب این اسم را به گوشِ بچه می‌رساند.
باز کردنِ Azizan — برای بچه‌ت قصه بخوانبهروزرسانی: 2026-11-03 · نوشته‌ی Aida Fard
وقتی آماده شد خبرت می‌کنیم
azizan همین حالا توی مرورگرت کار می‌کند. اگر بخواهی، ایمیلت را بگذار تا وقتی نسخه‌ی کامل و نسخه‌ی اپ‌استور آماده شد خبرت کنیم. دادنِ ایمیل اختیاری است. حریم خصوصی